IR26 · ایمنی
راهنمای ایمنی در زمان جنگ
توصیه‌های کوتاه و کاربردی برای مردم ایران. همین حالا ذخیره یا چاپش کنید: وقتی اینترنت قطع شود شاید نتوانید بازش کنید.
به‌روزرسانی: ۱۸ مهر ۱۴۰۵
شش قاعده که جان نجات می‌دهد
- همین امروز جای پناه گرفتن را انتخاب کنید: اتاق داخلی، راهرو یا زیرزمین — طوری که دست‌کم دو دیوار بین شما و خیابان باشد.
- از پنجره‌ها دور بمانید: خرده‌شیشه شایع‌ترین علت جراحت در انفجارهای شهری است.
- برای تماشای شلیک پدافند هوایی به پشت‌بام یا بالکن نروید — ترکش‌هایی که فرو می‌ریزند کشنده‌اند.
- از مراکز سپاه، بسیج، پلیس و نظامی فاصله بگیرید — هدف حمله همین‌ها هستند و اغلب وسط محله‌های مسکونی قرار دارند.
- کیف اضطراری را کنار در آماده نگه دارید و با خانواده یک محل قرار تعیین کنید، برای وقتی که تلفن و اینترنت قطع می‌شود.
- از حملات، مراکز نظامی یا محل انفجار فیلم نگیرید: ممکن است بازداشت شوید و موقعیتتان لو برود.
شماره‌های اضطراری در ایران
از همین حالا آماده شوید
- با خانواده دو محل قرار تعیین کنید — یکی نزدیک خانه و یکی بیرون از محله — و یک نفر رابط در شهری دیگر که همه با او تماس بگیرند.
- شماره‌تلفن‌های مهم را روی کاغذ بنویسید. گوشی خاموش می‌شود و شبکه قطع.
- برای هر نفر یک کیف اضطراری ببندید: آب، غذای سه روز، داروها همراه نسخه، کپی مدارک در کیسه ضدآب، پول نقد خُرد، پاوربانک و کابل، چراغ‌قوه، رادیوی باتری‌دار، جعبه کمک‌های اولیه، لباس گرم، کفش محکم، ماسک ضدگردوغبار و سوت.
- آب ذخیره کنید: حدود ۴ لیتر برای هر نفر در روز برای نوشیدن و بهداشت — دست‌کم برای سه روز و اگر بشود برای دو هفته.
- داروهای همیشگی را دست‌کم برای دو هفته تهیه کنید. داروخانه‌ها زودتر از همه خالی می‌شوند.
- یاد بگیرید شیر گاز، شیر آب و کلید اصلی برق خانه را ببندید، و یک کپسول آتش‌نشانی در خانه داشته باشید.
- نقشه آفلاین دانلود کنید (مثلاً Organic Maps)، این راهنما را به‌صورت PDF ذخیره کنید و یک پیام‌رسان بدون اینترنت نصب کنید (Briar، اندروید).
- باک ماشین را دست‌کم تا نیمه پر نگه دارید و کمی پول نقد در خانه داشته باشید — در قطعی برق، کارت‌ها و خودپردازها ممکن است کار نکنند.
- برای کودکان، سالمندان، اعضای دارای معلولیت و حیوانات خانگی برنامه بریزید: چه کسی کمکشان می‌کند و چه چیزهایی لازم دارند (پوشک، شیرخشک، عینک، سمعک).
کجا پناه بگیریم
- بهترین جا: پناهگاه، زیرزمین، پارکینگ زیرزمینی یا ایستگاه مترو.
- زیرزمین ندارید؟ از راهروی داخلی، حمام یا راه‌پله در طبقات پایین استفاده کنید. قانون دو دیوار: دیوار اول موج انفجار و ترکش را می‌گیرد و دیوار دوم آوار را.
- از اتاق‌های با پنجره بزرگ، طبقات آخر، بالکن، آسانسور (ممکن است برق قطع شود) و طبقه همکف با نمای شیشه‌ای دوری کنید.
- نزدیک پایگاه سپاه یا بسیج، کلانتری، زندان، فرودگاه، بندر یا سایت موشکی زندگی می‌کنید؟ هنگام تشدید تنش، ماندن نزد اقوام در جایی دورتر را در نظر بگیرید. نقشه مهسا‌آلرت مراکز شناخته‌شده را نشان می‌دهد.
- استقرار نیروهای حکومتی یا خودروهای زرهی در مدرسه، مسجد یا ساختمانی نزدیک شما آن را به یک مرکز نظامی تبدیل می‌کند: بچه‌ها را از آنجا دور نگه دارید و کنارش پناه نگیرید.
- گوشه پناه را از قبل آماده کنید: آب، چراغ‌قوه، پاوربانک، جعبه کمک‌های اولیه، پتو، رادیو و کفش.
هنگام حمله
- صدای انفجار یا شلیک پدافند می‌شنوید؟ فوراً به جای پناه بروید. برای دیدن، نزدیک پنجره نروید.
- بیرون از خانه: وارد نزدیک‌ترین ساختمان محکم یا زیرگذر شوید. اگر جایی نیست، روی زمین دراز بکشید — اگر بشود در یک گودی — و سرتان را با دست‌ها بپوشانید.
- در ماشین: دور از ساختمان‌ها کنار بزنید، پیاده شوید و پناه بگیرید یا روی زمین دراز بکشید. اگر نمی‌توانید پیاده شوید، پایین‌تر از سطح شیشه‌ها خم شوید.
- در ساختمان بدون پناهگاه: کنار یک دیوار داخلی یا زیر یک میز محکم روی زمین دراز بکشید، دور از پنجره و درهای شیشه‌ای.
- پس از آخرین انفجار دست‌کم ۱۰ دقیقه صبر کنید و بعد بیرون بروید: ترکش‌های پدافند همچنان فرو می‌ریزند و گاهی حمله تکرار می‌شود.
پنجره‌ها و خانه
- مؤثرترین محافظ، برچسب ایمنی (ضدشکست) روی کل شیشه است — شیشه را یکپارچه نگه می‌دارد.
- چسب ضربدری جلوی شکستن شیشه را نمی‌گیرد؛ حداکثر کمی از پرتاب خرده‌شیشه‌ها کم می‌کند. از هیچ بهتر است، اما به آن تکیه نکنید.
- پرده‌های ضخیم یا کرکره را ببندید — بخشی از خرده‌ها را می‌گیرند.
- تخت، تخت کودک و مبل را از پنجره دور کنید. زیر پنجره نخوابید.
- در اتاق پناه می‌توانید پنجره را از داخل با کمد، تشک یا تخته بپوشانید.
پس از حمله
- خودتان و دیگران را بررسی کنید. برای مجروحان با ۱۱۵ (اورژانس) یا ۱۱۲ (هلال احمر) و برای آتش‌سوزی با ۱۲۵ تماس بگیرید.
- اگر امدادگر نیستید، برای کمک یا فیلم‌برداری به محل حمله نروید: ساختمان‌ها فرو می‌ریزند، آتش گسترش می‌یابد و گاهی حمله تکرار می‌شود.
- بوی گاز می‌آید؟ نه شعله روشن کنید و نه کلید برق را بزنید. پنجره‌ها را باز کنید، بیرون بروید، اگر خطری ندارد شیر اصلی را ببندید و با ۱۹۴ تماس بگیرید.
- مهمات عمل‌نکرده یا تکه موشک: دست نزنید، جابه‌جا نکنید و از نزدیک عکس نگیرید. دور شوید، به دیگران هشدار دهید و گزارش کنید.
- ساختمان آسیب‌دیده: از پله خارج شوید نه آسانسور، و مراقب ترک‌ها و قطعات آویزان باشید.
- زیر آوار گیر افتاده‌اید: دهان و بینی را با پارچه بپوشانید، به لوله یا دیوار ضربه بزنید (سه ضربه) و سوت بزنید. فقط در آخرین چاره فریاد بزنید — گردوغبار وارد ریه می‌شود.
- دود: خم شوید و نزدیک زمین حرکت کنید و از پشت یک پارچه مرطوب نفس بکشید.
آلودگی هسته‌ای یا شیمیایی
- اگر به یک مرکز هسته‌ای حمله شد یا هشدار آلودگی داده شد: وارد ساختمان شوید، داخل بمانید، اخبار را دنبال کنید. به وسط ساختمان یا زیرزمین بروید، پنجره‌ها و درها را ببندید و تهویه، کولر گازی و کولر آبی را خاموش کنید.
- بیرون بوده‌اید؟ لباس‌های رویی را دربیاورید (بیشتر آلودگی را پاک می‌کند)، در کیسه ببندید، با صابون دوش بگیرید و موها را با شامپو بشویید، بدون نرم‌کننده.
- قرص یدید پتاسیم را فقط با دستور مقامات مصرف کنید. فقط از تیروئید در برابر ید رادیواکتیو محافظت می‌کند و در برابر آلودگی‌های دیگر کمکی نمی‌کند.
- بزرگ‌ترین خطر، حمله به رآکتور فعال بوشهر است. در تأسیسات غنی‌سازی (نطنز، فردو، اصفهان) خطر بیشتر شیمیایی و محلی است — دور بمانید و اگر دود به سمت شما می‌آید در خانه بمانید.
- ابر شیمیایی (پس از اصابت به پالایشگاه یا کارخانه شیمیایی): عمود بر جهت باد یا خلاف باد دور شوید، هرگز در جهت باد. در خانه پنجره‌ها را ببندید، درزها را با حوله خیس بپوشانید و به طبقه بالاتر بروید — بسیاری از گازهای سمی از هوا سنگین‌ترند (برعکس حمله هوایی که باید پایین بروید).
- دود سیاه ناشی از آتش‌سوزی انبارهای سوخت: در خانه بمانید و پنجره‌ها را بسته نگه دارید، بیرون ماسک N95 بزنید و زیر «باران سیاه» نروید.
ارتباط بدون اینترنت
- وقتی اینترنت قطع است، تماس و پیامک اغلب هنوز کار می‌کنند. از قبل قرار بگذارید در ساعت‌های مشخص پیام کوتاه بدهید («حالم خوبه»).
- Briar (اندروید) پیام‌ها را بدون اینترنت از طریق بلوتوث و وای‌فای می‌فرستد. از قبل آن را برای خودتان و خانواده نصب کنید.
- رادیوی باتری‌دار و تلویزیون ماهواره‌ای هنگام قطع اینترنت کار می‌کنند.
- از قبل چند ابزار عبور از فیلترینگ آماده کنید (مثلاً Psiphon یا Tor همراه Snowflake) — هنگام قطعی، دانلودشان سخت است.
- از خودتان محافظت کنید: موقعیت مکانی یا عکس مراکز نظامی را منتشر نکنید و به محتوای گوشی‌تان فکر کنید، اگر در ایست بازرسی متوقفتان کردند.
کودکان، سالمندان و استرس
- به کودکان ساده و آرام بگویید چه اتفاقی می‌افتد و چه می‌کنید. برنامه روزانه (غذا، خواب) را حفظ کنید و به آن‌ها کاری بسپارید، مثلاً نگه داشتن چراغ‌قوه.
- رفتن به پناهگاه را در روز مثل یک بازی تمرین کنید — شب آسان‌تر خواهد بود.
- برای سالمندان و افراد دارای معلولیت مشخص کنید چه کسی در جابه‌جایی کمکشان می‌کند و داروها، عینک و سمعکشان کجاست.
- حمله پانیک: آهسته نفس بکشید — ۴ ثانیه دم، ۴ ثانیه نگه داشتن، ۶ ثانیه بازدم — و چیزهایی را که اطرافتان می‌بینید و می‌شنوید نام ببرید.
- مدام اخبار را دنبال نکنید: در ساعت‌های مشخص سراغ منابع معتبر بروید.
- بحران روانی یا خشونت خانگی: با ۱۲۳ (اورژانس اجتماعی) تماس بگیرید.
ترک شهر
- اگر محله شما در هشدار تخلیه آمد (ارتش اسرائیل این هشدارها را به فارسی و با نقشه منتشر می‌کند و مهسا‌آلرت بازنشرشان می‌کند)، فوراً خارج شوید — منتظر نمانید.
- اگر می‌روید، زود بروید، پیش از آنکه جاده‌ها قفل شوند: باک را پر کنید، کیف اضطراری را بردارید و مسیرتان را به فرد رابط بگویید.
- از مسیرهایی که از کنار پایگاه‌ها، فرودگاه‌ها، بنادر و پل‌ها می‌گذرند پرهیز کنید.
- امن‌ترین گزینه معمولاً ماندن نزد اقوام در یک شهر کوچک‌تر و دور از مراکز نظامی است.
منابع
برگرفته از راهنماهای دفاع مدنی و کمک‌های اولیه، متناسب با شرایط ایران.
- International Committee of the Red Cross (ICRC)
- Israel Home Front Command
- State Emergency Service of Ukraine (DSNS)
- Ready.gov (FEMA) — emergency kit
- CDC — radiation emergencies
- European Resuscitation Council
- MahsaAlert — map of strikes and regime sites
این راهنما کلی است و جایگزین دستورهای امدادگران در محل نیست.