همه گزارش‌ها
روز 265 جنگ۱۴۰۵ آبان ۲۸, پنجشنبه

روز ۲۶۵ — نیروی دریایی سپاه و ارتش مدعی برخورد نفتکش‌ها با مین در تنگه هرمز شدند، بدون گزارش مستقل؛ ترامپ: برای تصمیم درباره ایران «عجله ندارم»؛ بیانیه نشست شنژن اشاره‌ای به ایران ندارد؛ حمله حوثی‌ها به برجی در ریاض خسارت زد

Riyadh · Abha · Khamis Mushait · Jubail · Minab · Ali Al Salem Air Base (Kuwait) · TehranStrait of Hormuz · southern shore of the strait · east of the strait · Khasab (Musandam, Oman) · Mina Saqr (UAE) · Persian GulfWashington · Tel Aviv · Riyadh · Arabian Sea · Yokosuka (Japan)Shenzhen · Washington · Vienna · TehranTehran · Dezful · Abdanan (Ilam) · Rasht · Neka · Tabriz · Saravan · Bandar Abbas · Sari

داخل ایران: پزشکیان در همایش بسیج دانشجویی می‌گوید «من که رئیس‌جمهورم با کاپشن می‌خوابم» و در خانه گرمایش روشن نمی‌کند، و به نوشته ایرنا می‌گوید دشمنان «جنگ اقتصادی» را پی می‌گیرند تا ایران را به تسلیم وادارند، در حالی که ایران اینترنشنال واکنش‌های خشمگین مخاطبانش را منتشر می‌کند؛ سپیده قلیان می‌گوید مأموران پدرش را با دست‌وپای بسته «تا سرحد مرگ» شکنجه کرده‌اند و تا او خود را به زندان معرفی نکند برادرش را آزاد نمی‌کنند، و هه‌نگاو می‌گوید شمار بازداشت‌شدگان اعتراض آبدانان به دست‌کم هشت نفر رسیده است؛ حسین محبی، سخنگوی سپاه، به گزارش ایران اینترنشنال می‌گوید رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشنال از اهداف نیروهای مسلح‌اند، و آرای قطعنامه کمیته سوم سازمان ملل درباره ایران ۷۶ موافق، ۲۷ مخالف و ۶۴ ممتنع اعلام می‌شود؛ فارس از تیراندازی به یک ایست‌وبازرسی انتظامی در سراوان خبر می‌دهد، دادستان قتل یک قاضی و خانواده‌اش در تبریز را به یکی از بستگان نسبت می‌دهد و معاون رئیس‌جمهور به نوشته ایرنا از «بیش از هفت هزار و ۲۰۰ شهید» در یک سال و نیم سخن می‌گوید

ایران
  • بی‌بی‌سی فارسی ساعت ۱۸:۲۴ گرینویچ نوشت مسعود پزشکیان ۲۸ آبان در همایش بسیج دانشجویی در دانشگاه تهران گفت: «من که رئیس‌جمهورم با کاپشن می‌خوابم. در خانه‌ام برق و گرمایش روشن نمی‌کنم»؛ او گفت عزم دولت این است که زمستان پیش رو برق بخش تولید قطع نشود و مدیران و کارمندان دولت در شهرستان‌های کوچک می‌توانند پیاده به محل کار بروند، و درباره ازدواج گفت «۵۰۰ تا تک تومانی داشتم» و «شما ازدواج کنید، ما پول‌تان را می‌دهیم» (ایران اینترنشنال ۲۲:۲۲: «تا مبلغی در حد دو و نیم میلیون تومان»). ایرنا (۱۰:۵۶، نخستین بازتاب، از «چهارمین کنگره ملی پیشگامان رهایی») از او نقل کرد: «اگر قرار است از بحران خارج شویم باید مانند بسیجیان اوایل انقلاب باشیم؛ اکنون شرایط ما بسیار پیچیده‌تر از آن دوران است. مسئله فقط جنگ نظامی نیست»؛ دشمنان «جنگ فرهنگی را بر ما تحمیل کرده‌اند و به‌شدت در حال پیگیری جنگ اقتصادی هستند تا بتوانند ما را به تسلیم وادار کنند. باید به مسیر خود ادامه دهیم و عقب‌نشینی نکنیم»؛ «نمی‌شود انتظار داشته باشیم همه‌چیز را در اختیار داشته باشیم و در عین حال، بجنگیم». به نوشته مهر (۱۰:۵۱) او گفت برخی دهک‌های بالا که بیش از اندازه مصرف می‌کنند «علاوه بر جریمه با قطعی آب و برق مواجه خواهند شد» و به نوشته ایرنا (۱۳:۳۹) هشدار داد توقف تولید می‌تواند «افزایش بیکاری، گسترش فقر و تشدید نارضایتی‌های اجتماعی» در پی داشته باشد و از «اصلاح احتمالی تعرفه‌ها» سخن گفت (۱۳:۵۸). متن خبر ۱۳:۰۰ ایران اینترنشنال در ایکس نام نشست را «کنگره پیشگامان آزادی» آورده، در حالی که ایرنا، مهر و پست‌های دیگر ایران اینترنشنال «پیشگامان رهایی» نوشته‌اند — تعارض در نام. ایران اینترنشنال (۱۵:۱۰) نوشت این سخنان واکنش مخاطبانش را برانگیخت — یکی گفت پزشکیان با کاپشن و لباس می‌خوابد «تا اگر ناچار شد، بتواند به تونل یا سنگر پناه ببرد» — و پیام‌هایی از میاندوآب، پل‌دختر، تهران، دورود و ملکان منتشر کرد (۱۹:۵۲)، از جمله: «۵۰۰ هزار تومانی که می‌خوای بدی رو باید ۲۰۰ هزار تومان هم بذاریم روش تا بتونیم یه شونه تخم‌مرغ بخریم»؛ در خبر ۱۹:۰۰ آن در ایکس شهروندی گفت «کارگرم، همه‌چیز گران شده و فرزندم دو سال است گوشت نخورده. اگر نمی‌توانی، استعفا بده» (ترجمه ماشینی انگلیسی به‌جای «کارگرم» نوشته «هوا سرد است»؛ متن فارسی ملاک است). این پیام‌ها تأییدنشده‌اند. عطا حسینیان، روزنامه‌نگار اقتصادی و حوزه انرژی، به ایران اینترنشنال گفت در اوج مصرف زمستان کسری گاز «ممکن است به روزانه ۵۰۰ میلیون مترمکعب برسد» و با قطع گاز نیروگاه‌ها مازوت‌سوزی آلودگی هوا را تشدید می‌کند (خبر ۱۳:۰۰ در ایکس) — برآورد یک روزنامه‌نگار، نه آمار رسمی.source
  • رادیو فردا ساعت ۰۸:۴۶ گرینویچ نوشت سپیده قلیان، فعال مدنی، پنج‌شنبه ۲۸ آبان در شبکه ایکس بازداشت و ضرب‌وشتم سه عضو خانواده‌اش را تأیید کرد: مأموران روز دوشنبه ۲۵ آبان به خانه‌شان حمله کردند و در غیاب او پدر و برادرزاده ۱۷ساله‌اش را بازداشت کردند؛ او گفت مأموران پدرش را با دست‌وپای بسته «تا سرحد مرگ شکنجه» کردند؛ برادرش مهدی قلیان هنگام پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان بازداشت و به زندان دزفول منتقل شد؛ به گفته او مأموران دلیل اجرای حکم تعلیقی‌اش را مصاحبه با صدای آمریکا، گزارشی درباره دی‌ماه و نامه‌اش درباره اعدام عنوان کردند، گفتند «ریختن خون دو نفر در خانواده‌تان حلال است» و تا او خود را به زندان معرفی نکند برادرش آزاد نخواهد شد؛ او ضابط پرونده را پلیس امنیت معرفی کرد. بی‌بی‌سی فارسی (۱۴:۳۲) از پیام او نقل کرد: «از همین‌جا به دادستان دزفول یا هر نامسئولی که تصمیم به این کار گرفته بگویم: دست از مبارزه نخواهیم کشید.» این روایت خود قلیان است و مقام‌های قضایی و امنیتی توضیحی نداده‌اند (بی‌بی‌سی ساعت ۰۰:۳۲ نوشته بود برادرش «به نظر می‌رسد» بازداشت شده باشد؛ او اکنون بازداشت را تأیید می‌کند). ایران اینترنشنال (۱۰:۵۵) نوشت سازمان حقوق بشری هه‌نگاو گزارش داد شمار بازداشت‌شدگان اعتراضات سه‌شنبه ۲۶ آبان آبدانان به «دست‌کم هشت نفر» رسیده است، از جمله یک کودک ۱۵ ساله؛ دو نفر، از جمله همین نوجوان، چند ساعت پس از بازداشت آزاد شدند و از سرنوشت و محل نگهداری شش نفر دیگر اطلاعی در دست نیست (نام‌ها در پست آمده و اینجا تکرار نمی‌شود). رقم رسمی‌ای در کار نیست؛ مهر (۱۵:۲۳) و فارس (۱۷:۱۲) ویدیوهایی با عنوان «اجتماع شبانه مردم آبدانان علیه ناامنی» و «وقتی مردم آبدانان نقشهٔ آشوب را خنثی کردند» منتشر کردند — چارچوب‌بندی حکومتی — و ایرنا (۲۰:۰۷) نوشت در واژگونی اتوبوس کارکنان پالایش گاز دهلران ۱۳ نفر جان باختند و ۱۵ مصدوم به بیمارستان دزفول منتقل شدند و دادستان مرکز استان ایلام از اعلام جرم علیه مدیرعامل شرکت و مدیرکل راهداری استان خبر داد. یک منبع مطلع به ایران اینترنشنال (۱۳:۲۰) گفت فریبا اسدی، ۳۶ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی در کرج، در مجموع به شش سال حبس محکوم شده که پنج سال آن قابل اجراست — تک‌منبع و بی‌تأیید رسمی. بیش از ۳۵۰ نویسنده و سازمان در نامه‌ای در روزنامه فرانسوی لیبراسیون خواستار لغو حکم اعدام پیمان فرح‌آور، شاعر زندانی در رشت، شدند؛ به گفته سازمان حقوق بشر ایران ششمین درخواست اعاده دادرسی او رد شده و او در خطر اعدام قریب‌الوقوع است (بی‌بی‌سی ۱۵:۴۵؛ رادیو فردا ۱۸:۲۲) — اتهام «محاربه» او به روایت بی‌بی‌سی «از طریق تخریب حوزه علمیه رشت» و به روایت رادیو فردا «از طریق انجام عملیات مسلحانه» است. مراسم سالگرد فرزاد خوش‌برش در نکا زیر فشار اداره اطلاعات برگزار شد و به گفته شروین سوادکوهی، فعال سیاسی، شمار نیروهای امنیتی حاضر از شمار مهمانان بیشتر بود (ایران اینترنشنال ۱۴:۵۸ و ۱۷:۲۴). ویدیوهای رسیده به ایران اینترنشنال دیوارنویسی «جاوید شاه» در کیانشهر تهران، اردبیل و ارومیه و همخوانی سرود «نام جاوید وطن» در مدارسی در قزوین و مشهد در ۲۷ آبان را نشان می‌دهد (تأییدنشده). در منابع ما اعتراض خیابانی یا اعدامی به تاریخ ۱۹ نوامبر گزارش نشد.source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۴:۴۴ گرینویچ نوشت حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، پنج‌شنبه ۲۸ آبان در سخنرانی در دانشگاه تهران با اشاره به موضع ستاد کل نیروهای مسلح درباره رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران گفت سخنگوی ارشد این ستاد پیش‌تر اعلام کرده است رسانه‌هایی مانند ایران‌اینترنشنال «از اهداف نیروهای مسلح جمهوری اسلامی هستند» (هم‌متن با خبر ۱۵:۰۰ آن در ایکس؛ ترجمه ماشینی انگلیسی نام او را «محمدی» نوشته است). ایران اینترنشنال یادآوری کرد ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح، چهارم شهریور ۱۴۰۵ (۲۶ اوت ۲۰۲۶) این شبکه، بی‌بی‌سی فارسی و رادیو فردا و کارکنانشان را به قرار گرفتن در فهرست اهداف نظامی تهدید کرده بود، و در پستی دیگر (۲۱:۴۹؛ خبر ۲۲:۰۰ در ایکس) نوشت محبی در «کنگره پیشگامان رهایی» گفت برخی رسانه‌ها، از جمله ایران‌اینترنشنال، «هدف» هستند و آنها را به «دشمنی» و «بی‌طرف نبودن» متهم کرد. این سخن را خود رسانه تهدیدشده گزارش کرده و در فارس، ایرنا و مهر نیامده است؛ تهدید است، نه اقدام. درباره قطعنامه حقوق بشر: وحید آنلاین (۱۳:۰۲) نوشت کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل چهارشنبه ۲۷ آبان پیش‌نویس قطعنامه وضعیت حقوق بشر در ایران را «با ۷۶ رای موافق، ۲۷ رای مخالف و ۶۴ رای ممتنع» تصویب کرد (ایران اینترنشنال ۰۴:۳۵؛ مهر ۰۰:۲۵، نخستین بازتاب، با فهرستی از مخالفان — از جمله روسیه، چین، عمان، پاکستان و هند — که تنها در این رسانه حکومتی آمده است)؛ گزارش روز ۲۶۴ تصویب را بی‌شمار آرا آورده بود. نماینده آمریکا در توضیح رأی ممتنع نوشت قطعنامه «برای پاسخگو کردن حکومت ایران به اندازه کافی پیش نمی‌رود» و «هیچ‌کس نباید رای ممتنع ما را نشانه نرم‌تر شدن موضعمان در قبال تهران تلقی کند. این حکومت ۴۷ سال است که با شکنجه و ایجاد وحشت حکومت کرده است» (ایران اینترنشنال ۰۱:۲۰). به نوشته وحید آنلاین، نماینده کانادا گفت وضعیت جنگی تعهدات ایران در زمینه حقوق بشر را از میان نمی‌برد و در سرکوب اعتراضات ده‌ها هزار نفر بازداشت شدند؛ نماینده جمهوری اسلامی پیش‌نویس را «سیاسی» و «گزینشی» خواند و گفت به کشته شدن کودکان در میناب اشاره نمی‌کند، و نماینده کانادا پاسخ داد متن به حمله به مدرسه‌ای در میناب «با دست‌کم ۱۵۶ کشته از جمله ۱۲۰ دانش‌آموز» اشاره دارد — رقم کانادا؛ ایرنا همان روز از «۱۶۸ دانش‌آموز و معلم شهید» این مدرسه نوشت و تفاوت دو رقم توضیح داده نشده است. کمیته «تشدید آزار و سرکوب بهائیان در ایران» را نیز محکوم کرد (بی‌بی‌سی ۲۰:۰۷) و قطعنامه ماه آینده برای تصویب نهایی به مجمع عمومی می‌رود (ایران اینترنشنال ۲۰:۳۷).source
  • فارس ساعت ۰۹:۳۰ گرینویچ با عنوان «تیراندازی کور به‌سمت ایست‌وبازرسی در سراوان» و بی‌نام بردن از مقام یا منبعی نوشت «صبح امروز» افراد مسلح به‌سمت ایست‌وبازرسی انتظامی در روستای غفورآباد سراوان در سیستان‌وبلوچستان تیراندازی کردند که به درگیری و «جراحت یک نفر از رهگذران» انجامید و عملیات تعقیب آغاز شده است؛ فارس مهاجمان را «تروریست‌های مزدور» آمریکا و اسرائیل خواند و مهر (۱۱:۵۲) نوشت حمله «با شکست» روبه‌رو شد و «یکی از شهروندان بلوچ» هدف گلوله قرار گرفت. هیچ گروهی نام برده نشد و کسی مسئولیت را بر عهده نگرفت؛ خبر تنها در فارس و مهر است. رادیو فردا (۱۰:۲۰) نوشت شماری از رسانه‌های ایران از کشته شدن ابراهیم صادقی، قاضی جوان شاغل در پیرانشهر، و دو تن از اعضای خانواده‌اش در حمله‌ای مسلحانه در شامگاه چهارشنبه ۲۷ آبان در محله حیدرآباد تبریز خبر دادند؛ پلیس آذربایجان شرقی تیراندازی را تأیید کرد (وحید آنلاین ۱۳:۰۷: گزارش در ساعت ۹ شب، یعنی ۱۷:۳۰ گرینویچ ۱۸ نوامبر؛ چهار نفر هدف گلوله قرار گرفتند، سه نفر جان باختند و مهاجم پس از شلیک به خود مجروح شد). حسین محمدزاده، دادستان مرکز استان، گفت مهاجم «از بستگان همسر» قاضی بود و میان آنان اختلاف‌هایی وجود داشت (ایرنا ۱۱:۲۰؛ وحید آنلاین) — بی‌بی‌سی فارسی (۱۴:۵۰) نوشت ضارب «با این قاضی نسبت خانوادگی داشته» و «با سلاح شکاری» حمله کرده، در حالی که رادیو فردا و وحید آنلاین از «تفنگ برنو» می‌گویند؛ ایران اینترنشنال (۱۰:۳۶) نوشت ضارب پس از اقدام به خودکشی زنده مانده است. در هیچ پستی انگیزه سیاسی یا پیوند با گروهی مسلح مطرح نشده است. ایرنا (۱۷:۴۰) نوشت سید احمد موسوی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران، شامگاه پنجشنبه در ساری گفت «در یک سال و نیم گذشته بیش از هفت هزار و ۲۰۰ شهید تقدیم کشور شده و شمار جانبازان نیز افزایش یافته است» — رقمی رسمی بی‌تفکیک رویداد، دوره یا نظامی و غیرنظامی، که تنها در ایرنا آمده است. فارس (۰۷:۱۲) به نقل از «پدافند هوایی جنوب‌شرق» نوشت امحای مهمات عمل‌نکرده «به‌مدت یک هفته در شرق بندرعباس» انجام می‌شود و مهر (۰۸:۰۴) افزود مردم «از صدای انفجارهای احتمالی نگران نشوند» — بی‌ذکر تاریخ آغاز، ساعت یا محل دقیق؛ امحای مهمات در کهریزک و باقرشهر نیز برای صبح پنجشنبه ۲۸ آبان اعلام شده بود (گزارش روز ۲۶۴). شهروندی با ارسال ویدیویی به ایران اینترنشنال (۱۰:۳۲) گفت شاهد پرواز شبانه یک پهپاد در آسمان شهر محلات در استان مرکزی بوده است — بی‌تاریخ و تأییدنشده. هیچ‌یک از اینها حمله یا پرتابی به سوی هدفی در خارج از ایران نیست.source

وضعیت نظامی آمریکا: نیویورک‌تایمز به نقل از منابع اسرائیلی و آمریکایی و به روایت رادیو فردا گزارش می‌دهد ترامپ دور تازه‌ای از حملات گسترده به ایران را بررسی می‌کند اما هنوز تصمیمی نگرفته است، در سایه فشار نتانیاهو برای «اقدام سریع و تهاجمی»، و شبکه ۱۲ اسرائیل می‌گوید کاخ سفید خواستار ارزیابی واکنش احتمالی تهران شده است؛ بلومبرگ به نقل از مقام‌های غربی بی‌نام می‌گوید احتمال حملات تازه آمریکا در روزهای اخیر افزایش یافته و نتانیاهو خواهان عملیات هوایی مشترک چهار تا هفت‌روزه است، در حالی که دولت‌های اروپایی و عربی خلیج فارس از آمریکا می‌خواهند خودداری کند؛ تنها پست سنتکام در این روز پرواز یک جنگنده از ناو جرج اچ. دبلیو. بوش را نشان می‌دهد و از «حدود ۸٬۰۰۰ سورتی» پرواز می‌گوید، بی‌هیچ سخنی درباره ناو جورج واشینگتن یا ادعاهای ایران درباره نفتکش‌ها؛ سنای آمریکا قطعنامه اختیارات جنگی درباره ایران را با ۵۱ رأی در برابر ۴۸ رأی رد می‌کند و یک مقام پنتاگون هزینه جنگ را بیش از ۴۸ میلیارد دلار اعلام می‌کند — هیچ حمله، دستور یا آماده‌سازی رسمی آمریکا گزارش نشد

آمریکا / ائتلاف
  • رادیو فردا ساعت ۱۳:۲۳ گرینویچ نوشت روزنامه نیویورک‌تایمز روز چهارشنبه ۲۷ آبان به نقل از منابع اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد «به دنبال دریافت اطلاعات جدید درباره توانایی‌های نظامی و تهاجمی جمهوری اسلامی» و در سایه فشار فزاینده نخست‌وزیر اسرائیل برای «اقدام سریع و تهاجمی»، دونالد ترامپ «در حال بررسی دور جدیدی از حملات گسترده به ایران است»؛ به گفته این منابع او «هنوز تصمیمی در این زمینه نگرفته» و از جمله هشدارهای اسرائیل درباره «موفقیت ایران در بازسازی زرادخانه موشکی و پهپادی» و پیشبرد برنامه‌های تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک را در نظر دارد. وحید آنلاین (۱۳:۰۷) در نوشته‌ای بر پایه همین گزارش‌ها آورد نتانیاهو واشینگتن را برای مشارکت در «یک کارزار چهار تا هفت‌روزهٔ حملات هوایی» تحت فشار گذاشته و «به گزارش نیویورک‌تایمز» هفته گذشته رومن گوفمن، رئیس موساد، و شلومی بیندر، رئیس اطلاعات نظامی اسرائیل، را برای رایزنی با مقام‌های آمریکایی، از جمله جان رتکلیف، رئیس سیا، به واشینگتن فرستاد؛ در دولت ترامپ درباره اعتبار این اطلاعات و ضرورت حمله مجدد اختلاف‌نظر هست و برخی مقام‌ها آن را دارای انگیزه سیاسی می‌دانند. بنا بر همین نوشته وحید آنلاین — در جمله‌هایی که منبعی برایشان ذکر نشده — پنتاگون در هفته‌های اخیر ناوهای جنگی، ده‌ها جنگنده و بمب‌افکن‌های دوربرد بی‌۱ و بی‌۲ را در منطقه مستقر کرده، این بمب‌افکن‌ها «در آماده‌باش ۹۶ ساعته» هستند، پیت هگست، وزیر دفاع، و ژنرال دن کین گزینه‌های نظامی تدوین‌شده از سوی برد کوپر را به ترامپ ارائه کرده‌اند و آمریکا «بخشی از نیروهای خود را از پایگاه‌های منطقه خارج کرده» و یک سامانه پاتریوت اضافی در اختیار اسرائیل گذاشته است؛ اینها روایت وحید آنلاین از گزارش‌های رسانه‌ای است، نه اعلام رسمی، و در هیچ بیانیه‌ای از پنتاگون یا سنتکام در منابع ما نیامده است. ایران اینترنشنال (۰۷:۵۳) نوشت شبکه ۱۲ اسرائیل به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد ترامپ «همچنان احتمال حمله مشترک با اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را بررسی می‌کند» و کاخ سفید خواستار ارزیابی واکنش احتمالی تهران و پیامدهای آن برای امنیت تاسیسات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس شده است؛ فارس (۱۵:۰۵) همین را با عنوان «آکسیوس لو داد که ترامپ از چه می‌ترسد» — چارچوب‌بندی فارس — به پیام باراک راوید در ایکس نسبت داد: کاخ سفید از پنتاگون و نهادهای اطلاعاتی ارزیابی واکنش ایران به هر یک از گزینه‌های حمله را خواسته و پرسیده آیا گزینه‌ای هست که بدون برانگیختن پاسخ ایران علیه تأسیسات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس اجراشدنی باشد. رادیو فردا افزود سخنگوی ارتش اسرائیل درباره دیدارهای چهارشنبه برد کوپر در تل‌آویو گفت فرماندهان بخش‌های عملیات، برنامه‌ریزی، اطلاعات و فرمانده نیروی هوایی نیز حضور داشتند و درباره «چالش‌های امنیتی مشترک» گفت‌وگو شد. گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، به کانال ۱۴ گفت «ایران در تلاش است به برنامه هسته‌ای خود بازگردد و در زمینه تسلیحات غیرمتعارف نیز فعالیت‌هایی دارد. تهدیدها علیه اسرائیل قابل‌توجه و واقعی هستند» (ایران اینترنشنال ۲۰:۴۹) — ارزیابی تهدید در بحثی داخلی، نه اعلام اقدام. همه اینها گزارش رسانه‌ها از منابع بی‌نام است؛ هیچ دستور، آماده‌سازی یا حمله رسمی آمریکا یا اسرائیل گزارش نشد و ترامپ خود گفت تصمیمی نگرفته است (بولت ۴.۱).source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۵:۰۴ گرینویچ نوشت بلومبرگ پنج‌شنبه ۲۸ آبان به نقل از مقام‌های غربی گزارش داد «با تشدید درگیری‌های منطقه‌ای، احتمال آغاز دور تازه‌ای از حملات گسترده آمریکا علیه ایران در روزهای اخیر افزایش یافته است»؛ یکی از این مقام‌ها گفت ترامپ «هنوز تصمیم نهایی نگرفته، اما حمله دوباره را بررسی می‌کند»؛ بنا بر این گزارش نتانیاهو از واشینگتن خواسته با «عملیات هوایی مشترک چهار تا هفت‌روزه» علیه ایران موافقت کند و در مقابل، دولت‌های اروپایی و کشورهای عربی خلیج فارس از آمریکا می‌خواهند از تکرار حملات گسترده خودداری کند (متن خبر ۱۵:۳۰ ایران اینترنشنال در ایکس همخوان است). بلومبرگ نوشت «حملات متقابل در منطقه و تنگه هرمز افزایش یافته و مذاکرات صلح نیز متوقف شده است» — توصیف خود این رسانه به نقل از مقام‌های غربی بی‌نام، نه اعلام شکست مذاکرات از سوی یکی از طرف‌ها — و افزود جمهوری اسلامی پایان محاصره دریایی، لغو برخی تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را شرط مذاکره می‌داند و آمریکا خواستار امتیازدهی تهران درباره برنامه هسته‌ای است؛ این شرط‌ها نیز روایت بلومبرگ است، نه بیانیه رسمی دو طرف. مهر (۱۹:۲۱) در مرور مطبوعات به نقل از آسوشیتدپرس نوشت متحدان آمریکا در خاورمیانه تلاش برای جلوگیری از سرگیری جنگ تمام‌عیار را تشدید کرده‌اند و مقام‌های دولتی و امنیتی کشورهای خلیج فارس، پاکستان و ترکیه «گفت‌وگوهای هماهنگ و تماس با مقام‌های ارشد آمریکایی» داشته‌اند، و به نقل از رویترز نوشت ترامپ «گزینه‌ها را می‌سنجد» و رهبران خلیج فارس او را از حمله منع می‌کنند — روایت یک رسانه حکومتی ایران از گزارش دو خبرگزاری، نه گام میانجی‌گرانه اعلام‌شده. این گزارش‌ها با سخن ترامپ به باراک راوید («عجله ندارم»؛ بولت ۴.۱) و گزارش نیویورک‌تایمز (بولت ۳.۱) همسو است: بررسی، نه تصمیم. در منابع ما بیانیه‌ای رسمی از دولت‌های نام‌برده در این باره نیامده است.source
  • سنتکام ساعت ۱۵:۰۱ گرینویچ (۱۸:۳۱ به وقت ایران) در ایکس با سه عکس نوشت: «U.S. Sailors launch an F/A-18F from the flight deck of USS George H.W. Bush (CVN 77). Aircraft from the carrier have flown approximately 8,000 sorties during their current deployment.» (ملوانان آمریکایی یک جنگنده اف/ای-۱۸اف را از عرشه پرواز ناو یواس‌اس جرج اچ. دبلیو. بوش به پرواز درمی‌آورند. هواپیماهای این ناو در مأموریت کنونی خود حدود ۸٬۰۰۰ سورتی پرواز انجام داده‌اند.) این تنها پست سنتکام در ۱۹ نوامبر است؛ تاریخ و مکان عکس‌ها ذکر نشده و هیچ‌یک از کانال‌های ما آن را بازتاب نداد. سنتکام در این روز درباره ادعاهای نیروی دریایی سپاه و نیروی دریایی ارتش درباره نفتکش‌ها (بخش ۲)، نفتکش‌های ایرانی و محاصره، یا هیچ حمله‌ای چیزی ننوشت و خروج گزارش‌شده ناو جورج واشینگتن را نیز تأیید نکرد. ایران اینترنشنال (۰۴:۴۱؛ همچنین خبر ۰۵:۰۰ آن در ایکس) نوشت بلومبرگ به نقل از دو مقام آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود گزارش داد جورج واشینگتن، یکی از سه گروه ضربت ناو هواپیمابر مستقر برای اجرای محاصره دریایی ایران، منطقه را ترک کرده و «ممکن است از روز چهارشنبه» در راه بازگشت به بندر محل استقرارش در یوکوسوکای ژاپن باشد، و استقرار گروه «تئودور روزولت» که دوشنبه وارد منطقه شد گزینه‌های نظامی بیشتری در اختیار ترامپ می‌گذاشت — گزارشی که نخستین بار ۱۸ نوامبر بازتاب یافت (گزارش روز ۲۶۴) و همچنان بر مقام‌های بی‌نام تکیه دارد. ایرنا (۰۳:۰۳) نوشت خبرگزاری رسمی عربستان بامداد پنجشنبه گزارش داد محور گفت‌وگوهای محمد بن سلمان و برد کوپر، فرمانده سنتکام، در ریاض «روابط دوجانبه، به‌ویژه همکاری‌های نظامی و تحولات منطقه‌ای» بود. بوش ناوی است که پیش‌تر در منطقه بود؛ هیچ پستی از ورود ناو هواپیمابر تازه، ترابری هوایی، دستور یا حمله‌ای خبر نداد.source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۲۰:۰۵ گرینویچ نوشت رویترز گزارش داد سنای آمریکا «با ۵۱ رای مخالف در برابر ۴۸ رای موافق» قطعنامه محدود کردن اختیارات جنگی دونالد ترامپ در قبال ایران را رد کرد؛ این قطعنامه که پیش‌تر در مجلس نمایندگان تصویب شده بود ترامپ را ملزم می‌کرد به جنگ ایران پایان دهد یا برای ادامه آن از کنگره مجوز بگیرد؛ رأی‌گیری عمدتا بر اساس خطوط حزبی بود و به نوشته رویترز چند هفته پس از شکست‌های گسترده جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای برگزار شد — شکست‌هایی که «عمدتا با نارضایتی آمریکایی‌ها از جنگ ایران مرتبط بود». بی‌بی‌سی فارسی (۲۰:۵۰) نوشت سه سناتور جمهوری‌خواه — سوزان کالینز، لیزا مورکوفسکی و رند پال — همراه با دموکرات‌ها به قطعنامه رأی مثبت دادند و جان فترمن، سناتور دموکرات، همراه با جمهوری‌خواهان رأی منفی داد. در شمارش آرا تعارض هست: بی‌بی‌سی نوشت سنا «با ۵۱ رأی موافق در برابر ۴۸ رأی مخالف» قطعنامه را رد کرد و ایرنا (۱۹:۵۰) نیز همین‌گونه نوشت، اما ایران اینترنشنال و مهر (۲۰:۲۲: «۴۸ رأی موافق در برابر ۵۱ رأی مخالف»؛ ۲۰:۴۱) ۵۱ رأی را رأی مخالف قطعنامه می‌دانند — روایتی که با رد شدن قطعنامه سازگار است. مهر افزود شمار رأی‌گیری‌ها درباره اختیارات جنگی در قبال ایران در سنا امسال از ۱۲ گذشته و قطعنامه به قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳ استناد می‌کرد. این رأی کنگره است، نه تصمیم دولت؛ اختیارات رئیس‌جمهور محدود نشد. بی‌بی‌سی (۲۳:۵۱) نوشت یک مقام پنتاگون روز پنج‌شنبه گفت هزینه جنگ علیه ایران از آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه «اکنون از ۴۸ میلیارد دلار فراتر رفته است»؛ «آرتور میلر، معاون مالی پنتاگون» — ضبط نام چنان‌که در پست آمده — در جلسه استماع سنا برای بررسی صلاحیتش به‌عنوان معاون وزیر نیروی دریایی در امور مدیریت مالی گفت «این رقم شامل هزینه مهمات، جایگزینی تجهیزات و هزینه‌های عملیاتی می‌شود»؛ به نوشته بی‌بی‌سی این رقم خسارت پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه را دربر نمی‌گیرد — بی‌بی‌سی از زبان خود و بی‌ذکر منبع می‌افزاید برخی از آنها «آسیب‌های سنگینی دیده‌اند» — و نخستین به‌روزرسانی از اواسط اکتبر است، زمانی که برآورد سنتکام، به‌دست‌آمده از سوی سی‌بی‌اس، ۴۷.۱ میلیارد دلار بود. ایرنا (۲۲:۳۷) رقم را «۴۸.۳ میلیارد دلار» تا ۱۳ نوامبر (۲۲ آبان) نوشت و فارس (۲۰:۲۴) به نقل از تایمز اسرائیل آن را حدود ۲۶ درصد بیش از برآورد ۳۸ میلیارد دلاری دفتر بودجه کنگره «تا اول آگوست» دانست (فارس اول اوت را «شهریورماه» نوشته؛ اول اوت ۲۰۲۶ برابر ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ است) — دو مبنای مقایسه متفاوت.source

ریاض و خلیج فارس: وزارت خارجه عربستان حملات «تروریستی» حوثی‌ها به ریاض را محکوم می‌کند و می‌گوید این حملات به مرکز مالی ملک عبدالله خسارت زده است، سازمان دفاع مدنی از آسیب دیدن چندین طبقه یک برج در منطقه مالی بی‌هیچ مصدومی خبر می‌دهد و شاهدان عینی خبرگزاری فرانسه آن را برج صندوق سرمایه‌گذاری عمومی معرفی می‌کنند؛ حوثی‌ها می‌گویند مرکز مالی ریاض را دو بار هدف قرار داده‌اند و سخنگویشان به روایت مهر مدعی اصابت «مستقیم» به یک شرکت پتروشیمی در جبیل، پایگاه هوایی خمیس مشیط و فرودگاه بین‌المللی ملک خالد است — بی‌آنکه بیانیه‌ای سعودی درباره فرودگاه منتشر شود؛ حسین محبی، سخنگوی سپاه، می‌گوید هر کشوری که پایگاهش برای حمله آمریکا به ایران به کار رود «هدف ما خواهد بود» و حمله به سدهای ایران را با «پاسخی مشابه» تهدید می‌کند؛ رئیس ستاد کل نیروهای مسلح به نوشته فارس در مدرسه میناب می‌گوید خون این کودکان «به‌طور قطع» دامن آمریکایی‌ها را خواهد گرفت — هیچ پستی از پرتاب تازه ایران به سوی هدفی خبر نمی‌دهد

خلیج فارس و دریایی
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۵:۵۷ گرینویچ (۱۸:۵۷ به وقت ریاض) نوشت وزارت خارجه عربستان سعودی پنج‌شنبه ۲۸ آبان در بیانیه‌ای حملات حوثی‌ها به تاسیسات غیرنظامی و اقتصادی در ریاض را محکوم کرد و اعلام کرد این حملات به مرکز مالی ملک عبدالله خسارت وارد کرده است؛ این وزارتخانه حملات را «تروریستی» خواند، گفت عربستان در برابر حمله به خاک و تاسیساتش کوتاه نخواهد آمد و اقداماتش برای دفاع از حاکمیت و امنیت کشور مطابق حقوق بین‌الملل خواهد بود، و از جامعه بین‌المللی و اعضای دائم شورای امنیت خواست حملات را محکوم و قطعنامه‌های مرتبط را اجرا کنند. همان پست به نقل از خبرگزاری رسمی عربستان (واس) و سازمان دفاع مدنی نوشت حمله حوثی‌ها به برجی در منطقه مالی ریاض به چندین طبقه ساختمان و بناهای اطراف خسارت زده، اما هیچ‌کس زخمی نشده است (وحید آنلاین ۱۶:۱۹: تیم‌های امدادی منطقه را ایمن کرده و ارزیابی خسارت را آغاز کرده‌اند). ماجرا از بامداد آغاز شد: فارس ساعت ۰۲:۱۲ به نقل از «منابع محلی» از شنیده شدن صدای انفجار در ریاض خبر داد و بی‌بی‌سی فارسی (۰۳:۱۷) نوشت منابع خبری در عربستان «ساعتی پیش» از فعال شدن آژیرهای حمله هوایی خبر دادند و فرماندهی ائتلاف گفت در حال مقابله با موشک‌های شلیک‌شده حوثی‌ها به سوی ریاض است؛ هشدارها کمی بعد لغو شد، اما خسارت احتمالی «ترکش‌ها» در دست بررسی بود. بی‌بی‌سی (۰۹:۲۴) به نقل از خبرگزاری فرانسه و شاهدان عینی نوشت آسمانخراشی که مقر «صندوق سرمایه گذاری عمومی» عربستان است آسیب دید — «نمای بیرونی ساختمان در چندین طبقه آسیب دیده» و شیشه پنجره‌ها شکسته است — و ترکی مالکی، سخنگوی ائتلاف، گفت «ارزیابی‌های اولیه نشان می‌دهد که بقایای موشک سقوط کرده و خسارات مادی وارد شده است»؛ این برج ۸۰ طبقه و ۳۸۵ متری بلندترین ساختمان منطقه مالی پایتخت است و صندوق، به ریاست محمد بن سلمان، بیش از ۹۰۰ میلیارد دلار دارایی دارد (فارس ۰۷:۱۶، نخستین بازتاب، به نقل از خبرگزاری فرانسه: «یک منبع آگاه» و «دو منبع دیگر»). بی‌بی‌سی (۱۹:۲۴) نوشت عربستان تأیید کرد «بلندترین برج ریاض» خسارت دیده، قطر و کویت حمله را محکوم کردند و جاسم بدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، خواستار «موضعی بین‌المللی، فوری و قاطع برای پاسخگو کردن حوثی‌ها» شد. رادیو فردا (۲۰:۳۷) نوشت مقام‌های سعودی نام ساختمان را اعلام نکردند، اما تصویر خبرگزاری رسمی عربستان برج «پی‌آی‌اف» را نشان می‌دهد؛ به گزارش رویترز پنجره‌های هفت تا هشت طبقه شکست و بخش‌هایی از نمای فلزی آسیب دید، و پس از حمله، منطقه مالی ملک عبدالله به روی بازدیدکنندگان بسته شد. تعارض‌ها: ائتلاف، بی‌بی‌سی و رادیو فردا از «موشک» و «بقایای یک موشک رهگیری شده» می‌گویند، اما فارس و مهر به نقل از «منابع خبری» از «حملات پهپادی» (۱۵:۱۲ و ۱۵:۱۴)؛ «بلندترین برج ریاض» (بی‌بی‌سی ۱۹:۲۴ و رادیو فردا) در برابر «بلندترین ساختمان در منطقه مالی» (خبرگزاری فرانسه به روایت بی‌بی‌سی ۰۹:۲۴). این حملات کار حوثی‌هاست، نه ایران؛ هیچ پستی از بسته شدن حریم هوایی عربستان، اطلاعیه هوانوردی یا دستور خروج خبر نداد.source
  • رادیو فردا ساعت ۲۰:۳۷ گرینویچ نوشت حوثی‌ها اعلام کردند روز پنجشنبه دو بار، «هنگام سحر و بار دیگر در ساعات عصر»، مرکز مالی ریاض را هدف قرار داده‌اند. ایرنا (۱۹:۲۷) نوشت یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، از چهار عملیات علیه اهدافی در ریاض، جبیل و خمیس مشیط خبر داد، و مهر (۲۰:۰۶) جزئیات این ادعا را آورد: مرکز مالی ریاض «بامداد امروز» و بار دیگر «شامگاه امروز» با اصابت‌های «دقیق و مستقیم» هدف قرار گرفت و «تا زمانی که جنایت‌های سعودی علیه غیرنظامیان ادامه داشته باشد» در فهرست اهداف می‌ماند؛ شرکت پتروشیمی «الصدف» در جبیل «به‌طور مستقیم» هدف قرار گرفت؛ پایگاه هوایی خمیس مشیط هدف شد؛ و فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض «هدف قرار گرفت» و این حمله نیز «به‌طور مستقیم به هدف اصابت کرده است». ادعای اصابت به فرودگاه تنها در مهر آمده است: روایت ایرنا از همان بیانیه نامی از فرودگاه نمی‌برد و رادیو فردا فقط از مرکز مالی می‌گوید؛ هیچ بیانیه سعودی درباره فرودگاه، پتروشیمی جبیل یا پایگاه خمیس مشیط منتشر نشد و هیچ پستی از توقف یا عادی بودن پروازهای فرودگاه ریاض خبر نداد. بعدازظهر، فارس (۱۵:۱۲) و مهر (۱۵:۱۴) به نقل از «منابع خبری» از «حملات پهپادی یمن به ریاض» و هدف قرار گرفتن مرکز مالی نوشتند و مهر (۱۶:۲۸) از به صدا درآمدن دوباره آژیرها در ریاض و الخرج خبر داد. در جنوب، سازمان دفاع مدنی عربستان از فعال شدن آژیرهای خطر در ابها و خمیس مشیط خبر داد (فارس ۰۵:۲۷؛ «منابع عربی»: صدای چند انفجار، ۰۵:۲۹)، ایرنا (۰۸:۵۲) به نقل از «منابع خبری» از حمله موشکی به جنوب عربستان نوشت و فارس (۰۹:۳۵) از فعال شدن دوباره آژیرها. در سوی دیگر، دفتر سیاسی انصارالله مدعی شد عربستان قایقی حامل بیش از ۲۵ آواره را هدف قرار داده و ۱۹ نفر کشته شده‌اند و تهدید کرد «دست عدالت بدون اغماض به عمق خاک عربستان خواهد رسید» (مهر ۲۱:۳۲)، و شبکه المسیره از حمله هوایی سعودی به صنعا خبر داد (مهر ۲۳:۵۸؛ مهر ۰۵:۰۶: هدف قرار گرفتن دوباره «کارخانه کفش و منسوجات») — ادعاهای حوثی‌ها به روایت یک رسانه حکومتی ایران. فارس (۱۵:۱۸) با عنوان «فرار از ریاض شدت گرفت» — چارچوب‌بندی فارس — به نقل از سمافور نوشت با ادامه حملات و تعطیلی منطقه تجاری اصلی ریاض و مدارس، شمار فزاینده‌ای از مدیران اجرایی خارجی شهر را ترک می‌کنند و دفاتر منطقه مالی ملک عبدالله «از چند هفته پیش» تعطیل است (رادیو فردا: این منطقه «پس از حملۀ روز پنجشنبه» به روی بازدیدکنندگان بسته شد — تعارض)؛ این خروج‌ها تصمیم خصوصی افراد است، نه دستور یا توصیه دولتی. تئو فرانکن، وزیر دفاع بلژیک، گفت دولتش برای قرار گرفتن حوثی‌ها در فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا تلاش می‌کند، هرچند تنها شمار محدودی از اعضا از آن حمایت می‌کنند (ایران اینترنشنال ۱۳:۲۶). در عراق، العربیه به نقل از منابع آگاه گزارش داد کتائب حزب‌الله، گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی، بر پایه توافقی ظرف یک ماه به‌تدریج از جرف‌الصخر خارج می‌شود (ایران اینترنشنال ۲۲:۲۱)، و مهر (۰۹:۵۸) به نقل از «منابع مطلع» از سفر اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس، به بغداد و دیدارش با عمار حکیم درباره «جرف النصر» خبر داد.source
  • ایرنا ساعت ۱۴:۳۵ گرینویچ (۱۸:۰۵ به وقت ایران) از حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نقل کرد: «اگر برای ما محرز شود که آمریکا از پایگاه‌های یک کشور دیگر، در هر نقطه‌ای از جهان، علیه ایران اقدام نظامی انجام داده است، آن کشور هدف ما خواهد بود و در این زمینه هیچ تردیدی نداریم»؛ «اگر آمریکا بخواهد به سدهای ایران حمله کند، یقینا با پاسخی مشابه مواجه خواهد شد» (مهر ۱۳:۳۶؛ فارس ۱۳:۴۱)؛ «نفتکش‌هایی که بدون هماهنگی و خارج از چارچوب‌های تعیین‌شده قصد عبور داشته باشند، ممکن است با مخاطرات و حوادث مواجه شوند»؛ «ما پیش‌تر توان موشکی خود را تا برد ۴۵۰۰ کیلومتر و در محدوده جزیره دیه‌گو گارسیا به نمایش گذاشته‌ایم» و «اگر رهبر معظم انقلاب دستور دهند، می‌توانیم بدون محدودیت جغرافیایی عملیات انجام دهیم»؛ او فضاسازی درباره «بمب کثیف» و حملات سایبری را «عملیات روانی دشمن» خواند. ایرنا (۱۴:۲۲) از او نقل کرد «هر اقدامی که دشمن علیه ما انجام می‌دهد، دست‌کم سه برابر آن را دریافت می‌کند؛ این پاسخ ممکن است پیش از اقدام دشمن داده شده باشد یا پس از آن انجام شود»، «پیش از جنگ رمضان حدود ۴۰ شناور جنگی در خلیج فارس داشت، اما اکنون هیچ‌یک از آنها در این منطقه حضور ندارند» (فاعل جمله در متن نیامده؛ از سیاق، آمریکا)، آمریکا «ممکن است برای دستاوردسازی به تحرکات نظامی جدیدی دست بزند»، «تا زمانی که پرونده تنگه هرمز تعیین تکلیف نشود، وارد موضوع هسته‌ای نخواهیم شد» و وضعیت کنونی «صرفا نه جنگ و نه صلح نیست، بلکه نوعی جنگ با شکل و مختصات متفاوت است». فارس (۱۲:۲۲) از او نقل کرد «وقتی راداری را که از رده خارج شده است را دوباره مورد حمله قرار می‌دهد نشان از عدم توانایی دشمن برای حمله است» و مهر (۱۶:۲۴ و ۱۶:۳۹) نوشت او در «همایش پیشگامان رهایی» در دانشگاه تهران گفت «منتظریم عملیات زمینی انجام دهد تا ببیند چه اتفاقی میافتد» و «هلی بورن دشمن را روی هوا خواهیم زد». ایران اینترنشنال (۱۲:۰۳) تنها این بخش را بازتاب داد که او «در جمع دانشجویان بسیجی» گفت اسرائیل کشورهای منطقه را نیز «تحمل نخواهد کرد و به سراغ آنها خواهد رفت» و «دشمن پس از ناکامی در از بین بردن موجودیت جمهوری اسلامی» به دنبال «جنگ هویتی» است (متن فارسی خبر ۱۲:۳۰ آن در ایکس همخوان است؛ ترجمه ماشینی انگلیسی نام او را «محمدی» نوشته، اما متن فارسی «حسین محبی» است). اینها تهدید و موضع‌گیری است: جمله برد ۴۵۰۰ کیلومتر به گذشته اشاره دارد («پیش‌تر»، بی‌ذکر تاریخ) و هیچ پستی از آزمایش، پرتاب یا حمله تازه‌ای خبر نداد؛ جمله «تا تعیین تکلیف پرونده هرمز وارد موضوع هسته‌ای نخواهیم شد» گفته سخنگوی سپاه است، نه موضعی که دولت به آمریکا اعلام کرده باشد؛ هیچ کشوری در واکنش تدبیری اعلام نکرد. تهدید او علیه رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور در بولت ۵.۳ آمده است.source
  • فارس ساعت ۰۸:۴۳ گرینویچ با ویدیویی نوشت رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده نیروی دریایی سپاه از مدرسه شجره طیبه میناب بازدید کردند و (۰۸:۵۵) از سرلشکر عبداللهی نقل کرد: «از خون دانش‌آموزان میناب گذشت نمی‌کنیم»؛ «آمریکایی‌ها با اطلاع کامل از موقعیت این مدرسه و حضور دانش‌آموزان در ساعت حمله مرتکب این جنایت شدند و به‌طور قطع خون پاک این کودکان دامن تروریست‌های آمریکایی صهیونی را خواهد گرفت» (مهر ۰۹:۰۸). ایرنا (۱۰:۱۲) او را «رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا» و همراهش را «سردار عظمایی فرمانده نیروی دریایی سپاه» نامید (ضبط نام چنان‌که در پست آمده) و نوشت او بر مزار دانش‌آموزان ادای احترام و با خانواده‌هایشان دیدار کرد؛ به نوشته ایرنا (۱۰:۳۷) او گفت جنایت ارتش آمریکا در قبال کودکان این مدرسه «به هیچ عنوان قابل قبول و قابل توجیه نیست». تاریخ بازدید در پست‌ها نیامده (انتشار: پنجشنبه) و این خبر تنها در فارس، مهر و ایرنا است — تهدید لفظی بالاترین مقام نظامی در روزی که نیروی دریایی سپاه ادعای تازه‌ای درباره نفتکش‌ها مطرح کرد (بولت ۲.۱)، نه اعلام عملیات یا دستور. در این روز هیچ پستی — نه از رسانه‌های حکومتی و نه از سنتکام — از پرتاب یا حمله تازه ایران به هدفی در منطقه خبر نداد؛ تنها ادعاهای تازه ایران، ادعاهای مین و نفتکش بود (بخش ۲). پیشینه: بی‌بی‌سی فارسی (۰۱:۴۰) بیانیه وزارت خارجه ایران را بازتاب داد که «بامداد پنجشنبه ۱۹ نوامبر / ۲۸ آبان» به وقت ایران (۲۱:۱۳ گرینویچ ۱۸ نوامبر؛ گزارش روز ۲۶۴) منتشر شد: حملات به بحرین و کویت «در پاسخ به حملات مسلحانه آمریکا، در چارچوب حق ذاتی دفاع مشروع و با هدف مقابله با منشأ و زیرساخت‌های پشتیبان تجاوز صورت گرفته است» و کوتاهی کشورهای منطقه در جلوگیری از استفاده آمریکا از خاکشان به موجب بند (ف) ماده ۳ ضمیمه قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی مصداق «عمل تجاوزکارانه» است؛ بی‌بی‌سی (۰۱:۴۱) نوشت بیانیه «تلویحا» کشورهای خلیج فارس را به گسترش دامنه حملات تهدید می‌کند و افزود ارتش «سه‌شنبه شب» حمله پهپادی به علی‌السالم را اعلام کرد — اطلاعیه ارتش از «بامداد امروز» (چهارشنبه) سخن گفته بود؛ لغزش در تاریخ. مهر (۲۲:۳۱) به نقل از آسوشیتدپرس و «با استناد به تصاویر ماهواره‌ای» نوشت در حملات بامداد چهارشنبه در پایگاه علی‌السالم «حداقل ۱۵ آشیانه هواپیما و چندین ساختمان و انبار دچار خسارت کلی یا جزئی شده‌اند» — روایت مهر از گزارش آسوشیتدپرس درباره حمله ۱۸ نوامبر، بی‌متن یا تصویر آن؛ هیچ منبع دیگری از منابع ما این گزارش را ندارد و بیانیه ۱۸ نوامبر سنتکام فقط از زخمی نشدن نیروها سخن گفته بود، نه از خسارت.source

تنگه هرمز: نیروی دریایی سپاه مدعی است دو سوپرنفتکش «متخلف» با برخورد به مین دریایی منفجر شده‌اند و با بیش از ۴ میلیون بشکه نفت خام نزدیک ساحل جنوبی تنگه می‌سوزند، و هشدار می‌دهد با چنین عبورهایی «با قاطعیت برخورد می‌شود»، در حالی که بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید گزارش مستقلی از این حادثه منتشر نشده است؛ نیروی دریایی ارتش جداگانه مدعی است یک نفتکش «متخلف» شامگاه پنجشنبه و نفتکشی دیگر بامداد همان روز در شرق تنگه با برخورد به مین آتش گرفته‌اند و می‌گوید همه شناورها باید با نیروهای مسلح ایران هماهنگ کنند — ادعاهایی جدا از هم که نباید با هم جمع زده شوند و هیچ گزارشی از UKMTO، سنتکام، مالک کشتی یا دولت صاحب پرچم به تاریخ ۱۹ نوامبر با آنها همراه نیست؛ ایران اینترنشنال می‌گوید کانال صابرین‌نیوز، نزدیک به سپاه، «غیررسمی» از آماده شدن ده‌ها نفتکش ایرانی برای حرکت به سوی چین خبر داده است، پس از آنکه تانکر ترکرز گفت به نظر می‌رسد ایران برای ازسرگیری صادرات نفت آماده می‌شود؛ آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید بحران هرمز «بزرگ‌ترین تهدید» تاریخ امنیت انرژی را پدید آورده است

خلیج فارس و دریایی
  • فارس ساعت ۰۹:۵۴ گرینویچ (۱۳:۲۴ به وقت ایران) در پستی که بعدا ویرایش شد اطلاعیه نیروی دریایی سپاه را منتشر کرد: «۲ سوپرنفتکش متخلف در مسیر غیرمجاز تنگهٔ هرمز با برخورد به مین دریایی منفجر شدند»؛ «این نفتکش‌ها در فاصلهٔ نزدیکی از ساحل جنوب تنگهٔ هرمز با بار بیش‌از ۴ میلیون بشکه نفت خام درحال سوختن هستند»؛ آنها «با حمایت جنگنده‌های آمریکایی و پهپادهای مراقبتی بر فراز آنها درحال تلاش برای عبور مخفیانه از مسیر ممنوعهٔ تنگهٔ هرمز بودند» و پس از اصابت به مین و انفجار «رها شده‌اند»؛ «با نفتکش‌های تحت فرمان و همکار ارتش قاتل و جنایتکار آمریکا که قصد عبور از مسیرهای غیرمجاز تنگهٔ هرمز را دارند با قاطعیت برخورد می‌شود» (مهر ۰۹:۵۵ و ایرنا ۰۹:۵۷، هر دو به نقل از روابط عمومی نیروی دریایی سپاه). فارس (۰۹:۵۶) ویدیویی با عنوان «تصاویری از سوپرنفتکش‌های متخلفی که سپاه آنها را شکار کرد» منتشر کرد — «شکار» تعبیر فارس است؛ اطلاعیه از برخورد با مین می‌گوید — و ایرنا (۱۰:۱۳) در کارتی از «ظرفیت ۴میلیون بشکه نفت» نوشت، در حالی که متن اطلاعیه «بار بیش از ۴ میلیون بشکه» است. بی‌بی‌سی فارسی (۱۱:۵۰) نوشت به گفته سپاه نفتکش‌ها «در نزدیکی سواحل جنوبی تنگه هرمز» به مین اصابت کرده و «در حال سوختن هستند» و افزود: «در ساعات گذشته گزارش مستقلی از وقوع حادثه برای نفتکش‌ها در تنگه هرمز منتشر نشده است»؛ «ایران و آمریکا هر دو ادعا می‌کنند که کنترل تنگه هرمز را در دست دارند». این ادعا تاریخ و ساعت حادثه، نام، پرچم، مالک، موقعیت دقیق یا وضعیت خدمه را نمی‌دهد و تا پایان روز هیچ گزارشی از UKMTO، سنتکام، مالک کشتی یا دولت صاحب پرچم با دو سوپرنفتکش سوزان در نزدیکی ساحل جنوبی همخوان نبود؛ تنها پست سنتکام در این روز تصویر پرواز یک جنگنده از ناو هواپیمابر بود (بولت ۳.۳). همراهی جنگنده‌ها و پهپادهای آمریکایی ادعای سپاه است، نه بیانیه‌ای آمریکایی. این ادعا جدا از ادعای نیروی دریایی ارتش درباره شرق تنگه (بولت ۲.۲) است و در هیچ پستی گفته نشده که کشتی‌های این دو ادعا یکی باشند یا نباشند؛ شمار آنها را نباید با هم جمع زد.source
  • مهر ساعت ۱۸:۴۲ گرینویچ (۲۲:۱۲ به وقت ایران) متن اطلاعیه روابط عمومی نیروی دریایی ارتش را آورد: «ساعتی قبل، یک نفت‌کش متخلف در محدوده ممنوعه شرق تنگه هرمز، بر اثر برخورد با مین دریایی دچار آتش‌سوزی شد و متوقف شد»؛ «این نفتکش سامانه‌های ناوبری خود را خاموش کرده بود»؛ «بامداد امروز نیز یک نفتکش متخلف دیگر، با برخورد به مین دریایی دچار حریق شده بود»؛ «تمامی شناورهایی که قصد عبور از این گذرگاه راهبردی را دارند، باید پیش از ورود، هماهنگی‌های لازم را با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران انجام داده و از مسیرهای دریایی مجاز تردد کنند و سامانه‌های شناسایی، ردیابی و هدایت خود را در تمام مدت مسیر فعال نگه دارند» (ایرنا ۱۸:۵۱؛ فارس ۱۹:۱۱ تنها نفتکش «ساعتی قبل» را آورد). ایران اینترنشنال (۱۹:۲۶؛ همچنین خبر ۲۰:۰۰ آن در ایکس) نوشت بنا بر این اطلاعیه پنج‌شنبه ۲۸ آبان دو نفتکش در شرق تنگه هرمز دچار آتش‌سوزی شدند، یکی «شامگاه پنج‌شنبه» و دیگری «بامداد پنج‌شنبه»؛ بی‌بی‌سی فارسی (۲۰:۴۱) از «یک نفتکش متخلف دیگر» نوشت و یادآوری کرد نیروی دریایی سپاه «صبح امروز» از حادثه‌ای مشابه برای دو سوپرنفتکش خبر داده بود. «ساعتی قبل» در ۱۸:۴۲ گرینویچ حدود ۱۷:۴۰ گرینویچ (۲۱:۱۰ به وقت ایران) است. این ادعا نیز نام، پرچم، موقعیت یا وضعیت خدمه ندارد و هیچ گزارشی از UKMTO، سنتکام، مالک کشتی یا دولت صاحب پرچم به تاریخ ۱۹ نوامبر در منابع ما نیست. دو نکته درباره تاریخ‌ها: نخست، بی‌بی‌سی (۰۸:۳۹)، مهر (۰۹:۵۴) و فارس (۱۰:۳۳) متن «از صبح امروز، سه نفتکش متخلف» را دوباره منتشر کردند؛ این همان اطلاعیه ارتش در ۱۸ نوامبر است (گزارش روز ۲۶۴) که با همان «صبح امروز» بازنشر شده — متن مهر واژه‌به‌واژه همان اطلاعیه و متن فارس بند نخست پست ۱۸ نوامبرش است — و ادعای تازه‌ای نیست؛ بی‌بی‌سی در پست ۱۱:۵۰ خود نوشت ارتش «پیشتر» از سه نفتکش خبر داده بود. دوم، ایرنا (۱۷:۴۷) با عنوان «یک نفتکش دیگر در تنگه هرمز با یک پرتابه ناشناس هدف قرار گرفت» نوشت UKMTO از اصابت پرتابه‌ای به موتورخانه نفتکشی در ۶ مایل دریایی شمال بندر خصب عمان هنگام خروج از تنگه خبر داده و «گزارش آن با تأخیر دریافت شده است»؛ همه جزئیات همان «گزارشی با تأخیر» UKMTO است که بی‌بی‌سی ساعت ۰۱:۲۶ بازتاب داد و نخستین بار ۲۲:۳۳ گرینویچ ۱۸ نوامبر منتشر شد (حدود ۱۱ کیلومتری شمال خصب؛ گزارش روز ۲۶۴) — حادثه‌ای تازه نیست. به این ترتیب در ۱۹ نوامبر سه روایت جداگانه ایرانی در میان است — دو سوپرنفتکش (سپاه)، یک و یک نفتکش (ارتش) و متن بازنشرشده سه نفتکش ۱۸ نوامبر — که با هم جمع‌پذیر نیستند و هیچ‌یک تأیید مستقل ندارد. حسین محبی، سخنگوی سپاه، همان روز گفت نفتکش‌هایی که «بدون هماهنگی» عبور کنند «ممکن است با مخاطرات و حوادث مواجه شوند» (ایرنا ۱۴:۳۵).source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۸:۳۶ گرینویچ نوشت کانال تلگرامی صابرین‌نیوز، «رسانه نزدیک به سپاه پاسداران»، ساعاتی پس از آنکه وب‌سایت ردیابی نفتکش‌ها، «تانکر ترکرز»، اعلام کرد «به نظر می‌رسد ایران در حال آماده شدن برای از سرگیری صادرات نفت است»، گزارش داد جمهوری اسلامی در حال بررسی از سرگیری صادرات نفت با وجود محاصره دریایی آمریکا است؛ صابرین در مطلبی که با عنوان «غیررسمی» منتشر کرد نوشت ده‌ها نفتکش ایرانی برای حرکت به سمت چین آماده می‌شوند و تهران به کشورهای منطقه هشدار داده است در صورت حمله آمریکا به نفتکش‌های عازم چین «وارد جنگ خواهد شد» (متن خبر ۱۹:۰۰ ایران اینترنشنال در ایکس همخوان است). فارس (۱۶:۰۸، پست ویرایش‌شده) نوشت تانکرترکرز «ادعا کرد» ایران در حال آماده شدن برای صادرات مجدد نفت است و از خود افزود: «پس از تاریک‌شدن چشم‌انداز مذاکره ایران و آمریکا و در روزهای گذشته، ایده ازسرگیری صادرات نفت و حمله به تأسیسات و پایانه‌های نفتی کشورهای منطقه به ویژه امارات در صورت تعرض به کاروان صادرات نفت ایران، تقویت شده است»؛ «تاکنون هیچ مقام رسمی ایران واکنشی نسبت به خبر ازسرگیری مجدد صادرات نفت ایران نداشته است». اینها داده یک ردیاب، مطلب «غیررسمی» یک کانال نزدیک به سپاه و چارچوب‌بندی بی‌منبع فارس است، نه بیانیه رسمی ایران؛ «تاریک‌شدن چشم‌انداز مذاکره» تعبیر فارس است. در حساب سنتکام در ایکس پستی درباره نفتکش‌های ایرانی یا اقدامی برای اجرای محاصره نیامد و هیچ پستی از حرکت کاروانی از بنادر ایران خبر نداد. فارس (۲۳:۲۷) و مهر (۲۳:۲۹) با عنوان «ایران معادلهٔ هرمز را تغییر داد» — چارچوب‌بندی این دو — نوشتند داده‌های ماهواره‌ای و ردیابی نشان می‌دهد در هفته منتهی به سه‌شنبه تنها ۲ کشتی حامل گاز طبیعی مایع از تنگه خارج شده‌اند، در برابر میانگین هفتگی حدود ۸ کشتی در دو ماه گذشته، «بلومبرگ می‌گوید موج حملات ایران مالکان کشتی‌ها را محتاط کرده است» و داده‌های کپلر نشان می‌دهد خروج نفت از تنگه در سه هفته گذشته نصف شده است — داده‌های طرف سوم به روایت دو رسانه حکومتی؛ متن بلومبرگ در هیچ منبع دیگری از منابع ما نیامده است.source
  • بی‌بی‌سی فارسی ساعت ۰۸:۱۶ گرینویچ نوشت آژانس بین‌المللی انرژی روز پنجشنبه در گزارش سالانه «چشم‌انداز جهانی انرژی» هشدار داد بحران خاورمیانه «بزرگ‌ترین تهدید» در تاریخ امنیت انرژی جهان را ایجاد کرده و با کاهش توان جهان برای جبران پیامدهای جنگ بر عرضه، مصرف‌کنندگان بیش از گذشته هزینه آن را می‌پردازند. فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس، در مقدمه گزارش نوشت: «بحران تنگه هرمز بزرگ‌ترین تهدید تاریخ برای امنیت انرژی را ایجاد کرده است، تهدیدی که از نظر ابعاد، بسیار فراتر از شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ است» و «دولت‌ها برای حمایت از مصرف‌کنندگان و کاهش فشار بر آن‌ها مداخله کرده‌اند، اما با این وجود، مردم همچنان با افزایش قیمت‌ها و در برخی موارد، کمبود عرضه مواجه شده‌اند». بی‌بی‌سی در پیشینه نوشت کشورهای حاشیه خلیج فارس از زمانی که ایران «تنگه هرمز را مسدود کرد» و نفتکش‌ها را هدف قرار داد با مشکلات جدی در صادرات نفت روبه‌رو شده‌اند — تعبیر خود بی‌بی‌سی. رادیو فردا (۰۹:۰۹) نوشت به گفته آژانس تداوم اختلال در تنگه هرمز می‌تواند تا سال ۲۰۳۵ وابستگی جهان به انتقال نفت از این آبراه را بیش از ۹۰ درصد کاهش دهد — مشروط به احداث خطوط لوله تازه، افزایش تولید در مناطق دیگر و کاهش تقاضا، نه پیش‌بینی قطعی — و از بیرول نقل کرد: «هیچ مسیر معتبری نمی‌بینم که جهان انرژی بتواند به وضعیت پیش از این بحران بازگردد» (ایرنا ۱۲:۱۰ به نقل از فرانس ۲۴). مهر (۱۹:۲۱) در مرور مطبوعات به نقل از وال‌استریت ژورنال نوشت پیش از درگیری حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز از تنگه می‌گذشت و بر پایه این گزارش، در صورت ادامه اختلال شدید، این رقم تا ۲۰۳۰ به ۸٫۵ میلیون و تا ۲۰۳۵ به کمتر از دو میلیون بشکه در روز می‌رسد. اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا به دلیل اخلالی که جنگ ایران در بازار انرژی ایجاد کرده بر سر تعویق دوساله مقررات انتشار متان برای واردکنندگان سوخت فسیلی به توافق اولیه رسیدند (بی‌بی‌سی ۱۰:۵۷). ایران اینترنشنال (۱۷:۲۵) نوشت ویم زوایننبورگ، کارشناس محیط زیست سازمان پکس، به رویترز گفت تصاویر ماهواره‌ای ۲۷ آبان نشان می‌دهد لکه‌های نفتی ناشی از آتش‌سوزی یک کشتی به سواحل امارات رسیده است؛ تصاویر ۲۲ آبان کشتی «دومینیکا پراسپریتی» را در حال سوختن نشان می‌دهد و وزیر کشتیرانی هند پیش‌تر گفته بود این کشتی ۲۰ آبان نزدیک بندر مینا صقر هدف حمله قرار گرفت — بی‌ذکر مهاجم. ایرنا (۰۰:۰۳) به نقل از سازمان صلح سبز نوشت «از ابتدای آغاز جنگ آمریکا علیه ایران» (تعبیر ایرنا) بیش از ۵۰۰ لکه نفتی در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عرب شناسایی شده است. اینها ارزیابی و پیامد است، نه گزارش حادثه‌ای تازه؛ سخن ترامپ درباره جریان انرژی از تنگه هرمز در بولت ۴.۳ آمده است.source

دیپلماسی و واشینگتن: ترامپ به باراک راوید، خبرنگار، می‌گوید «برای گرفتن تصمیم درباره ایران عجله ندارم» و باید دید «پس از آغاز سال نو، یعنی بعد از اول ژانویه» چه می‌شود، پس از آنکه به فاکس‌نیوز گفته بود تفاهم‌نامه با جمهوری اسلامی «اتلاف وقت» بود و «به‌زودی به هر شکلی کار با ایران را تمام می‌کنم»، هرچند تهران خواهان توافق است و این توافق باید «پایدار» باشد؛ نخستین نشست سه‌جانبه شی، ترامپ و پوتین در شنژن با «بیانیه صلح» مشترکی پایان می‌یابد که می‌گوید هیچ‌کس در جنگ هسته‌ای پیروز نمی‌شود و بندی درباره ایران یا تنگه هرمز ندارد، پس از آنکه ترامپ علنی گفت «اجازه نخواهیم داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند» و آمریکا و چین در جریان یافتن انرژی از تنگه هرمز منافع مشترک دارند؛ در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان خواستار دسترسی دوباره بازرسان می‌شوند و نماینده ایران به نوشته ایرنا می‌گوید تهران در سایه تهدید نظامی «تن به بازرسی‌های نامحدود نمی‌دهد»

جهانی
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۸:۱۱ گرینویچ (۲۱:۴۱ به وقت ایران) نوشت دونالد ترامپ در گفت‌وگو با باراک راوید، «خبرنگار کانال ۱۲ اسرائیل»، اعلام کرد هنوز درباره اقدامات بعدی آمریکا در جنگ با ایران تصمیم نگرفته است: «برای گرفتن تصمیم درباره ایران عجله ندارم. باید ببینیم پس از آغاز سال نو، یعنی بعد از اول ژانویه، چه اتفاقی می‌افتد.» وحید آنلاین (۱۸:۱۶) همین سخن را به تاریخ پنج‌شنبه ۲۸ آبان و با این عبارت آورد: «من برای گرفتن هیچ تصمیمی درباره ایران عجله ندارم. ببینیم پس از آغاز سال جدید، یعنی بعد از اول ژانویه، چه اتفاقی می‌افتد.» ایران اینترنشنال و وحید آنلاین راوید را خبرنگار کانال ۱۲ اسرائیل و بی‌بی‌سی فارسی (۱۹:۱۶) و فارس او را گزارشگر «اکسیوس» معرفی می‌کنند؛ بی‌بی‌سی از ترامپ نقل کرد «باید ببینیم در ابتدای سال بعد چه خواهد شد». به گزارش راوید (ایران اینترنشنال) ترامپ از سوی بنیامین نتانیاهو برای بازگشت سریع به جنگ تحت فشار است و «همچنان احتمال حمله دیگری به ایران را بررسی می‌کند»؛ رومن گافمن، رئیس موساد، هفته گذشته اطلاعاتی به مقام‌های آمریکایی داد که از فعالیت‌های تهران برای توسعه تسلیحات شیمیایی، «از جمله انجام آزمایش»، حکایت دارد و «یک مقام ارشد آمریکایی» گفت ترامپ در جریان آن قرار گرفته است (وحید آنلاین: «یک مقام آمریکایی»). وحید آنلاین افزود در دولت ترامپ درباره زمان ارائه این اطلاعات تردید هست و یک مقام آمریکایی نزدیک به ترامپ آن را «ظاهرا با انگیزه‌های سیاسی همراه» دانست؛ به گزارش کانال ۱۲ حمله احتمالی ممکن است با مشارکت اسرائیل انجام شود و اهدافش می‌تواند تاسیسات هسته‌ای مستحکم، پل‌ها، نیروگاه‌ها و فرماندهان نظامی ایران باشد؛ و به گفته راوید موضوع ایران در روزهای آینده دوباره در دستور کار ترامپ قرار می‌گیرد و تصمیم او «ممکن است پیش یا پس از اول ژانویه گرفته شود» — در حالی که خود ترامپ از «بعد از اول ژانویه» گفت. ایرنا (۱۸:۲۱) نوشت ترامپ «مدعی شد» عجله‌ای ندارد و مهر (۱۸:۲۶) نوشت او تصمیم‌گیری را «به پس از سال جدید میلادی موکول کرد» — تعبیر مهر. این سخن رئیس‌جمهور آمریکا به یک خبرنگار است (برگردان فارسی؛ متن انگلیسی در پست‌ها نیست) و می‌گوید تصمیمی گرفته نشده است؛ «اول ژانویه» تاریخی است بی‌هیچ خواسته یا پیامد اعلام‌شده — ضرب‌الاجل نیست — و سخنی درباره ازسرگیری مذاکره هم نیست. او همین تاریخ را در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز نیز به زبان آورده بود (بولت ۴.۲).source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۰۲:۱۴ گرینویچ نوشت ترامپ در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت: «تفاهم‌نامه با جمهوری اسلامی اتلاف وقت بود. من دوست نداشتم این کار را انجام دهم، اما به حرف دیگران گوش دادم و افراد بسیار خوبی در اطرافم دارم. تفاهم‌نامه اشتباه نبود. این موضوع کمی کارها را به تاخیر انداخت. در واقع، در آن دوره آن‌ها را خیلی خوب شناختیم و فهمیدیم که نمی‌توان به آن‌ها اعتماد کرد»؛ او محاصره را «موثرترین» کاری خواند که آمریکا در ارتباط با جمهوری اسلامی انجام داده و گفت: «به‌زودی به هر شکلی کار با ایران را تمام می‌کنم. آن‌ها می‌خواهند به توافق برسند، اما ما باید توافقی پایدار داشته باشیم. بارها پیش آمده که به توافق رسیده‌ایم و روز بعد، آن‌ها بیرون می‌روند» و «من توافقی می‌خواهم که حتی اگر رییس‌جمهوری احمقی داشته باشیم، که احتمال آن زیاد است، همچنان پابرجا بماند» (متن پست با نشانی اینترنتی ناتمامی پایان می‌یابد). وحید آنلاین (۰۳:۴۳) و رادیو فردا (۰۶:۵۵) نوشتند این گفت‌وگو روز چهارشنبه ۲۷ آبان در شنژن با جکی هاینریش، خبرنگار ارشد کاخ سفید فاکس‌نیوز، انجام شد و رادیو فردا تفاهم‌نامه را «تفاهم‌نامهٔ اسلام‌آباد» نامید؛ نخستین بازتاب‌ها از ۰۱:۴۱ گرینویچ ۱۹ نوامبر است (ایرنا: «ادعای ترامپ: خواهان توافقی پایدار با ایران هستم») و گزارش روز ۲۶۴ این گفت‌وگو را ندارد. ایران اینترنشنال (۰۲:۰۴؛ همچنین خبر ۰۳:۰۰ آن در ایکس) نوشت ترامپ در واکنش به گزارش‌ها درباره طرح احتمالی جمهوری اسلامی برای بمب‌گذاری در واشینگتن هشدار داد در صورت وقوع چنین حمله‌ای حکومت ایران را نابود خواهد کرد — «قول می‌دهم. کاملا.» — و گفت تهران به دلیل دشوارتر شدن دستیابی به سلاح هسته‌ای به دنبال گازهای شیمیایی و سلاح‌های بیولوژیک رفته است؛ «سال جدید در پیش است و خواهیم دید پس از اول ژانویه چه اتفاقی می‌افتد»؛ او گفت «درگیری با ایران ۵۱ سال پیش آغاز شده و نه ۴۷ سال پیش، آن‌طور که برخی می‌گویند» (چنان‌که در پست آمده، بی‌توضیح). بی‌بی‌سی فارسی (۰۲:۳۲) درباره روسیه و چین از او نقل کرد «آنها می‌خواهند معامله کنند، بنابراین من به کمک نیاز ندارم. منظورم این است که من نمی‌خواهم درخواست کمک کنم» و ایران اینترنشنال (۰۲:۴۵) نوشت او تأکید کرد آمریکا «کنترل کامل تنگه هرمز» را در اختیار دارد. ترامپ همچنین گفت جمهوری اسلامی «۷۵ هزار شهروند معترض را در هشت ماه گذشته» کشته است — رقمی از خود او، بی‌ذکر منبع. مهر (۰۱:۵۶) سخن او درباره سلاح شیمیایی را «ادعای بی پایه و اساس ترامپ جنایتکار» خواند — چارچوب‌بندی رسانه حکومتی. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، پنجشنبه در ایکس نوشت مقام‌های آمریکایی اکنون «ادعا کرده‌اند که نشانه‌هایی وجود دارد که ایران در حال توسعه سلاح‌های بیولوژیک یا شیمیایی است» و آن را با «نمایش بدنام کالین پاول در شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۰۳» مقایسه کرد (ایرنا ۱۹:۵۳؛ بی‌بی‌سی ۲۲:۳۵ — بی‌بی‌سی سخن ترامپ را به «روز گذشته در چین به خبرنگاران» نسبت می‌دهد؛ این سخن از همان گفت‌وگوی فاکس‌نیوز است). ترامپ تفاهم‌نامه پیشین را «اتلاف وقت» خواند، اما گفت ایران خواهان توافق است و او توافقی «پایدار» می‌خواهد؛ «تمام کردن کار» «به هر شکلی» اعلام تصمیم به حمله نیست.source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۱:۱۲ گرینویچ نوشت رهبران چین، آمریکا و روسیه در بیانیه مشترک خود پس از نشست سه‌جانبه شنژن اعلام کردند «هیچ‌کس در جنگ هسته‌ای پیروز نمی‌شود و چنین جنگی هرگز نباید رخ دهد» و برای کاهش خطرهای هسته‌ای و جلوگیری از گسترش این سلاح‌ها با یکدیگر گفت‌وگو خواهند کرد؛ به گزارش رسانه دولتی چین این سند «بیانیه صلح» نام دارد، سه کشور قصد دارند تولید و عرضه فرآورده‌های نفتی را افزایش دهند و هم‌نظرند که دیوان کیفری بین‌المللی و نهادهای مشابه نباید از صلاحیت خود سوءاستفاده کنند (فارس ۱۱:۱۱، نخستین بازتاب: اصلاح سازمان ملل و «اهمیت تأمین باثبات انرژی»؛ بی‌بی‌سی ۱۱:۳۷؛ ایرنا ۱۱:۴۶ به نقل از اسپوتنیک: بیانیه‌ای «چهاربندی»). در هیچ‌یک از روایت‌های این بیانیه بندی درباره ایران، جنگ ایران یا تنگه هرمز نیست. رادیو فردا (۱۲:۱۴) نوشت اعلامیه را خبرگزاری شینهوا و کرملین منتشر کردند، هیچ‌یک از سه رئیس‌جمهور پس از نشست یک‌ساعت‌ونیمه اظهارنظر نکرد، ترامپ راهی آمریکا شد و کاخ سفید «هنوز موضع مستقلی» درباره این سند اعلام نکرده است؛ مهر (۱۵:۲۴) از «نخستین واکنش کاخ سفید» نوشت — تبادل نظر درباره وضعیت کنونی بین‌المللی و تعهد به ثبات راهبردی — بی‌نام بردن از ایران. خشایار جنیدی در تحلیل بی‌بی‌سی (۱۲:۵۰) نوشت بیانیه «نه اشاره مستقیمی به جنگ‌های ایران و اوکراین دارد» و ایران «غایب مهم بیانیه مشترک» است، هرچند این «لزوماً به معنای آن نیست که ایران در مذاکرات پشت درهای بسته جایگاهی نداشته است». پیش از آن، ترامپ در دیدار دوجانبه با شی جین‌پینگ گفت آمریکا و چین «منافع مشترکی دارند» که اطمینان حاصل کنند «انرژی از طریق تنگه هرمز جریان می‌یابد» و «ایران نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست یابد» — «هر دوی ما نسبت به این موضوع بسیار مصمم هستیم» (بی‌بی‌سی ۰۶:۴۶؛ ایران اینترنشنال ۱۰:۱۲: واشینگتن و پکن «خواهان تضمین تداوم جریان انتقال انرژی از تنگه هرمز هستند»؛ متن فارسی خبر ۰۷:۳۰ ایران اینترنشنال در ایکس همخوان است). این روایت ترامپ از منافع مشترک است؛ در سخنان نقل‌شده از شی (بی‌بی‌سی ۰۶:۵۴، به نقل از رویترز) و در بیانیه وزارت خارجه چین (ایرنا ۱۴:۲۷) نامی از ایران یا هرمز نیست. در بخش علنی نشست سه‌جانبه، که حدود ۰۸:۳۲ تا ۰۸:۴۰ گرینویچ آغاز شد (ایرنا، فارس، بی‌بی‌سی؛ رادیو فردا: «پیش از ظهر پنج‌شنبه ۲۸ آبان به وقت ایران») و حدود یک ساعت و نیم طول کشید، ترامپ گفت همکاری سه کشور برای «مقابله با تهدید گسترش سلاح‌های هسته‌ای در دیگر کشورهای جهان ضروری است» و «این همان کاری است که ما در مورد ایران انجام می‌دهیم»؛ «اجازه نخواهیم داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند» (بی‌بی‌سی ۱۰:۳۴؛ ایران اینترنشنال ۱۰:۰۳). ایران اینترنشنال در گزارشی (۱۳:۱۲) «برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی» را در شمار موضوع‌های گفت‌وگوی سه رهبر آورد و فارس (۱۰:۰۶) نوشت آنان «درباره امنیت بین‌المللی، ایران و جنگ اوکراین» گفت‌وگو کردند — تنها مبنای این دو در پست‌ها همان سخن علنی ترامپ است؛ آنچه پشت درهای بسته درباره ایران گفته شد در هیچ پستی نیامده است. یک مقام ارشد آمریکایی پیش‌تر تأیید کرده بود ترامپ قصد دارد موضوع ایران را مطرح کند (بی‌بی‌سی ۰۱:۳۶). ترامپ و پوتین پیش از نشست دیداری ۳۵ تا ۴۰ دقیقه‌ای داشتند که به گفته یوری اوشاکوف موضوع اصلی‌اش جنگ اوکراین بود (بی‌بی‌سی ۰۷:۴۳؛ ۰۴:۴۶: گفت‌وگویی «غیررسمی»؛ مهر ۰۴:۴۸: «دیدار دوجانبه»). پوتین در نشست خبری گفت نشست سه‌جانبه «اقدامی جدی» بود، اما توافقی برای برگزاری منظم آن نشده است (بی‌بی‌سی ۱۴:۳۹)، و ترامپ به ان‌بی‌سی نیوز گفت «همه‌چیز عالی پیش رفت» (ایران اینترنشنال ۱۶:۵۳) — بی‌نام بردن از ایران. در این روز هیچ تماس، پیام، فرستاده یا دیدار برنامه‌ریزی‌شده‌ای میان آمریکا و ایران گزارش نشد.source
  • رادیو فردا ساعت ۱۶:۲۴ گرینویچ نوشت آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان روز پنجشنبه ۲۸ آبان در بیانیه‌ای مشترک در نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین، جمهوری اسلامی را به کارشکنی در مسیر بازرسی‌های هسته‌ای متهم کردند و خواستار دسترسی دوباره بازرسان به تأسیسات اتمی ایران شدند: «این موضوع باید برای همۀ اعضای شورای حکام نگران‌کننده باشد که آژانس یک سال و نیم است که اِشراف خود بر وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را که پیش‌تر راستی‌آزمایی شده بود، از دست داده است»؛ بازرسان از زمان نخستین حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران در خرداد ۱۴۰۴ اجازه بازگشت به مراکز هدف‌قرارگرفته را نیافته‌اند. ایران اینترنشنال در گزارشی (۱۵:۰۵) نوشت این چهار کشور خواستار «دسترسی فوری» آژانس به تاسیسات اصفهان شدند و گفتند اطلاعات آژانس از ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران «از اسفند ۱۴۰۴ تاکنون» به‌روز نشده است — در برابر «یک سال و نیم» در متن بیانیه به روایت رادیو فردا؛ دو بازه متفاوت که پست‌ها آن را روشن نمی‌کنند. ایرنا (۱۲:۲۰، نخستین بازتاب) نوشت این چهار کشور «با اتهام‌پراکنی علیه ایران» خواستار «ازسرگیری فوری و کامل بازرسی‌های آژانس» شدند و نمایندگی ایران در وین رویکرد آنها را «مصداق آشکار ریاکاری» خواند (ایرنا ۱۳:۰۲). رضا نجفی، نماینده ایران، به نوشته ایرنا (۱۱:۱۲) گفت تهران «در شرایط تداوم تهدیدهای نظامی، تن به بازرسی‌های نامحدود نمی‌دهد و درباره هر درخواست آژانس بر اساس ملاحظات امنیتی تصمیم خواهد گرفت»؛ نمایندگی ایران نوشت «امروز» در شورای حکام پیامی روشن داده است: «شما نمی‌توانید تأسیسات هسته‌ای را بمباران کنید، به تهدید حملات بیشتر ادامه دهید و سپس درخواست اطلاعات دقیق و دسترسی نامحدود کنید» و اطلاعات گردآوری‌شده آژانس «مطمئناً برای حملات بیشتر استفاده خواهد شد» (مهر ۱۱:۰۹؛ ایرنا ۱۰:۴۱). ایران اینترنشنال (۱۷:۴۱) همین سخنان نجفی را به «چهارشنبه ۲۷ آبان» نسبت داد — تعارض در تاریخ با «امروز» نمایندگی ایران در پست پنجشنبه مهر — و افزود او با خارج کردن گزارش رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، از فهرست اسناد محرمانه مخالفت کرد و سخن گروسی درباره قطع تداوم آگاهی آژانس را «واقعیتی ناقص و غیرقطعی» خواند. اتحادیه اروپا از تهران خواست هرچه سریع‌تر زمینه ازسرگیری بازرسی‌ها را فراهم کند (گزارش ایران اینترنشنال، ۱۲:۰۹، بی‌نقل قول) و اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی، گفت برای حل مسئله ایران «هیچ جایگزینی جز راهکار مبتنی بر مذاکره وجود ندارد» (مهر ۰۸:۳۷). پیشینه: بیانیه مشترک ایران، روسیه و چین که هیئت روسیه روز ۲۷ آبان قرائت کرد ازسرگیری راستی‌آزمایی را تنها در صورت پایان کامل خصومت‌ها، رفع تهدیدها و «تضمین‌های قانع‌کننده» ممکن می‌داند (رادیو فردا ۰۷:۴۹؛ بی‌بی‌سی ۰۱:۱۱؛ وحید آنلاین ۰۵:۴۲: ایران مجوز همه بازرسی‌های برنامه‌ریزی‌شده بوشهر «در سال ۱۴۰۵» را داده است، در حالی که گزارش روز ۲۶۴ به نقل از فارس «۲۰۲۶» آورده بود)، و بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، گروسی را به رفتار دوگانه در قبال اسرائیل متهم کرد (بی‌بی‌سی ۰۵:۱۳). رادیو فردا نوشت تلاش‌های دیپلماتیک برای توافقی تازه «به بن‌بست رسیده» — توصیف رادیو فردا. عباس عراقچی در این روز تنها درباره غزه سخن گفت و از دبیرکل سازمان همکاری اسلامی خواست نشست اضطراری وزیران خارجه را برگزار کند (فارس ۱۴:۳۸)؛ در منابع ما از او سخنی درباره آمریکا، مذاکره یا میانجی‌گری نقل نشد.source

منابع