همه گزارش‌ها
روز 259 جنگ۱۴۰۵ آبان ۲۲, جمعه

روز ۲۵۹ — سپاه مدعی انهدام رادار آمریکا در بحرین شد؛ سنتکام: دو پهپاد سپاه سرنگون شدند و خسارتی وارد نشد؛ سپاه مدعی برخورد سه کشتی با مین است؛ روبیو: «دیگر نیازی به اقدام نظامی وجود ندارد»

Bahrain · Sirik · Kuhestak · Jask · HormozganStrait of Hormuz · Gulf of Oman · Ras al-KhaimahWashington · Miami · JerusalemVienna · New York · Istanbul · Tehran · SariAbadan · Isfahan · Bandar Abbas · Khash · Washington · Brussels · Paris · London

بحرین و سواحل هرمزگان: سپاه مدعی است نیروی هوافضایش در پاسخ به «تجاوز هوایی دشمن» به یک دکل مخابراتی در سیریک — که بی‌بی‌سی فارسی آن را «حمله هوایی نیمه‌شب آمریکا» می‌نامد — رادار هشدار اولیه آمریکا در بحرین را «هدف قرار داده و منهدم» کرده است، در حالی که سنتکام رسماً می‌گوید سپاه دو پهپاد تهاجمی یک‌طرفه به سمت بحرین پرتاب کرد که هر دو به دست نیروهای آمریکایی سرنگون شدند و آسیب جانی یا خسارتی وارد نشد، و درباره سیریک چیزی نمی‌گوید؛ به نوشته رادیو فردا پیش از اظهارات سنتکام مقام‌های آمریکایی و بحرینی ادعای حمله به رادار را تأیید نکرده بودند و رویترز آن را نخستین ادعای حمله به تأسیسات نظامی آمریکا در یکی از کشورهای خلیج فارس از اوایل سپتامبر خواند؛ ارتش مدعی سرنگونی یک پهپاد ام‌کیو-۱ آمریکا بر فراز کوهستک است و واکنشی از سنتکام در پست‌ها نیامده، و ایرنا از شنیده شدن صدای انفجار بدون اصابت در جاسک خبر می‌دهد، در حالی که استانداری هرمزگان می‌گوید اصابت یا انفجاری گزارش نشده است

آمریکا / ائتلاف
  • سپاه پاسداران در اطلاعیه‌ای که فارس ساعت ۰۲:۰۸ گرینویچ جمعه ۲۲ آبان (۰۵:۳۸ به وقت ایران) منتشر کرد مدعی شد: «رزمندگان هوافضای سپاه ساعتی پیش در پاسخ به تجاوز هوایی دشمن به یک دکل مخابراتی در سیریک، رادار هشدار اولیهٔ متجاوزان آمریکا در جزیرهٔ بحرین را هدف‌قرارداده و منهدم کردند.» در ادامه اطلاعیه آمده است: «این یک اخطار جدی به دشمن متجاوز برای پایان دادن به شیطنت‌های هوایی و قاچاق نفت در تنگهٔ هرمز است. درصورت تکرار تخلفات و تجاوزها نیروی هوافضای سپاه برای مقابله بدون مرز در آماده‌باش کامل قرار دارد. شرکت‌های متخلفی که فریب دشمن متجاوز را بخورند با تنبیهات جدی‌تری مواجه خواهند شد.» اگر «ساعتی پیش» دقیق باشد، زمان ادعایی حدود ۰۱:۰۰ گرینویچ (حدود ۰۴:۳۰ بامداد به وقت ایران) است؛ اطلاعیه نوع سلاح، محل دقیق یا زمان را ذکر نمی‌کند. بی‌بی‌سی فارسی (۰۲:۲۹ گرینویچ) و وحید آنلاین (۰۲:۳۹، با همان متن) نوشتند این اطلاعیه را بامداد جمعه خبرگزاری‌های رسمی ایران منتشر کردند و آن را پاسخ به «حمله هوایی نیمه شب آمریکا به سیریک» خواندند؛ نسبت دادن حمله سیریک به آمریکا تعبیر بی‌بی‌سی است و متن خود سپاه از «تجاوز هوایی دشمن» سخن می‌گوید (عکس خبر بی‌بی‌سی آرشیوی است). حمله به سیریک شامگاه پنج‌شنبه ۲۱ آبان رخ داد و در گزارش روز ۲۵۸ آمده است. بی‌بی‌سی فارسی (۱۳:۱۹) و رادیو فردا (۱۵:۱۱) بعداً نوشتند سپاه مدعی است رادار را «صبح جمعه» هدف قرار داده است. این ادعای سپاه است؛ در هیچ کانال تأییدشده یا فارس گزارشی از آژیر، انفجار، رهگیری یا بسته شدن حریم هوایی در بحرین و هیچ بیانیه‌ای از دولت بحرین نیامده است.source
  • فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) جمعه ۲۲ آبان در پستی در ایکس (۱۳:۰۱ گرینویچ، ۱۶:۳۱ به وقت ایران) در قالب «ادعا/واقعیت» نوشت: «ادعا: امروز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران گفت به یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در بحرین حمله کرده است. واقعیت: سپاه پاسداران دو پهپاد تهاجمی یک‌طرفه به سمت بحرین پرتاب کرد و هر دو به دست نیروهای آمریکایی سرنگون شدند. هیچ آسیب جانی یا خسارتی وارد نشد.» نخستین بازتاب در کانال‌های تأییدشده از ایران اینترنشنال بود (۱۳:۱۰) که نوشت سنتکام با رد ادعای سپاه اعلام کرد «هیچ راداری در این حمله آسیب ندیده است» و سپاه «بامداد جمعه» دو پهپاد انتحاری به سمت بحرین پرتاب کرد؛ این دو عبارت برگردان ایران اینترنشنال است و در متن انگلیسی پست سنتکام نیامده است. بی‌بی‌سی فارسی (۱۳:۱۹) نوشت هر دو پهپاد «رهگیری و منهدم» شدند و حمله «هیچ‌گونه تلفات جانی یا خسارت مالی» نداشت؛ وحید آنلاین (۱۳:۲۵) ترجمه ماشینی پست را با برچسب «ترجمه ماشین» منتشر کرد؛ رادیو فردا (۱۵:۱۱) نوشت سنتکام ادعای «حملهٔ موفقیت‌آمیز» به یک ایستگاه رادار را رد کرد و این اقدام «هیچ‌ تلفات، جراحات یا آسیبی» به‌جا نگذاشت. سنتکام نه به سیریک و حمله شامگاه پنج‌شنبه اشاره می‌کند و نه زمان و محل رهگیری را می‌گوید. دو روایت در کنار هم: سپاه می‌گوید رادار «هدف قرار گرفت و منهدم شد»؛ سنتکام می‌گوید دو پهپاد سرنگون شدند و خسارتی وارد نشد. بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی ویدیویی (۱۸:۱۹) نوشت سپاه رادار را «با موشک» زده و از «جزیره سیریک» سخن گفت؛ اطلاعیه سپاه از سلاحی نام نمی‌برد و سیریک بندر و شهرستانی ساحلی در هرمزگان است، پس این دو تعبیر خطای بی‌بی‌سی دانسته و دنبال نشده‌اند. در پست‌ها بیانیه‌ای از دولت بحرین نیامده است.source
  • رادیو فردا ساعت ۰۶:۴۷ گرینویچ جمعه (و در حساب ایکس خود ساعت ۰۷:۳۰) در جمع‌بندی رویدادها نوشت: شامگاه پنج‌شنبه ۲۱ آبان «یک هدف نظامی در بندر سیریک» هدف حمله قرار گرفت؛ ایرنا به نقل از منابع رسمی تأیید کرد که منطقه هدف حمله قرار گرفته و اهداف «نظامی» بوده‌اند؛ سپاه ساعاتی بعد ضمن تأیید اینکه «یک دکل مخابراتی در سیریک هدف حملهٔ هوایی قرار گرفته»، ادعا کرد رادار هشدار زودهنگام آمریکا را در بحرین منهدم کرده است، و «تا زمان انتشار این گزارش، مقام‌های آمریکایی و بحرینی وقوع حمله به این تأسیسات راداری یا ادعای انهدام آن را تأیید نکرده‌اند». به نوشته رادیو فردا، رویترز آن را «نخستین ادعای حمله به تأسیسات نظامی آمریکا در یکی از کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس از اوایل سپتامبر» خوانده است. حدود شش ساعت بعد سنتکام ادعای انهدام رادار را رد کرد (بند پیشین). تا پایان روز در هیچ کانال تأییدشده یا فارس بیانیه‌ای از کاخ سفید، پنتاگون یا سنتکام درباره حمله شامگاه پنج‌شنبه به سیریک — که بی‌بی‌سی آن را حمله هوایی آمریکا می‌نامد — نیامد؛ پست سنتکام نیز تنها به پهپادهای سپاه می‌پردازد. جمال شاکرمی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه، بامداد جمعه در «قرارگاه امام علی» دزفول مدعی شد ایران به تسلیحاتی دست یافته که پایگاه‌های دوردست آمریکا را در دایره اهدافش قرار می‌دهد و «۱۶ پایگاه آمریکا در منطقه» که وظیفه رصد و طراحی عملیاتی و اطلاعاتی علیه ایران را داشتند «کاملا نابود شده‌اند» (بی‌بی‌سی فارسی، ۰۳:۳۵)؛ بی‌بی‌سی یادآوری کرد مقام‌های آمریکا بارها گفته‌اند کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارند و ترامپ می‌گوید بیشتر توان نظامی ایران را از بین برده است. این ادعایی تأییدنشده است.source
  • روابط عمومی ارتش در اطلاعیه‌ای که فارس ساعت ۱۰:۰۵ گرینویچ (۱۳:۳۵ به وقت ایران) منتشر کرد مدعی شد: «ساعاتی پیش، یک فروند پهپاد MQ1 دشمن متجاوز آمریکایی با رهگیری و شلیک موفق سامانه‌ی نوین پدافندی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و تحت شبکه‌ی یکپارچه‌ی قرارگاه مشترک پدافند هوایی کشور، در منطقه‌ی کوهستک (سواحل سیریک) مورد اصابت قرار گرفت و منهدم شد.» بی‌بی‌سی فارسی (۱۲:۴۵) به نقل از ایرنا نوشت ارتش «امروز» این پهپاد را سرنگون کرده و ایرنا عکس‌هایی منتشر کرده که می‌گوید مربوط به پهپاد سرنگون‌شده است؛ به نوشته بی‌بی‌سی، سنتکام «تاکنون به این ادعا واکنشی نشان نداده است». تا پایان روز هیچ واکنشی از سنتکام یا مقام‌های آمریکایی به این ادعا در کانال‌های تأییدشده یا فارس نیامد؛ زمان دقیق ادعایی داده نشده است (پیش از ۱۰:۰۵ گرینویچ). کوهستک در شهرستان سیریک است، همان محدوده‌ای که شامگاه پنج‌شنبه هدف حمله قرار گرفت. شامگاه جمعه ایرنا به نقل از منابع محلی گزارش داد «صدای انفجار در جاسک شنیده شده است، اما هیچ‌گونه اصابتی در این منطقه گزارش نشده است» و استانداری هرمزگان اعلام کرد «هیچ اصابت یا انفجاری در استان گزارش نشده است» (ایران اینترنشنال، ۱۹:۱۶ گرینویچ، ۲۲:۴۶ به وقت ایران)؛ علت صدا گفته نشده و دیگر کانال‌های تأییدشده یا فارس آن را بازتاب ندادند. گزارش‌های میدانی کانال‌های تأییدنشده درباره جاسک و دیگر نقاط به کار نرفته است.source

واشینگتن و اسرائیل: مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، می‌گوید فشار اقتصادی بر حاکمان ایران آن‌قدر شدید است که «دیگر نیازی به اقدام نظامی وجود ندارد» و پیروزی را اطمینان از اینکه ایران «هرگز» سلاح هسته‌ای نداشته باشد تعریف می‌کند؛ اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، به سی‌ان‌بی‌سی می‌گوید تهدیدهای مرگ او را مرعوب نمی‌کند و ترامپ اکنون معتقد است آمریکا به توافق نیازی ندارد؛ اکسیوس به نقل از سه منبع می‌گوید رومن گوفمن، رئیس موساد، برای دیدار با جان رتکلیف، رئیس سیا، در واشینگتن است و انتظار می‌رود با استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، دیدار کند، در حالی که نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ بر ترامپ فشار می‌آورد — به گفته یک مقام آمریکایی ترامپ تاکنون این فشار را نپذیرفته و موساد، سیا و کاخ سفید از اظهارنظر خودداری کردند؛ شبکه ۱۳ اسرائیل به نقل از یک منبع می‌گوید جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، با ازسرگیری جنگ مخالف است و ارتش اسرائیل فوریتی برای حمله نمی‌بیند اما معتقد است اگر ترامپ تصمیم به حمله بگیرد اسرائیل باید بپیوندد — روایت‌هایی از منابع بی‌نام، نه تصمیم

آمریکا / ائتلاف
  • مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، جمعه ۲۲ آبان در نشست سالانه «انجمن فدرالیست» در واشینگتن سخنرانی کرد؛ نخستین بازتاب در کانال‌های تأییدشده از ایران اینترنشنال بود (۲۳:۴۰ گرینویچ جمعه، ۰۳:۱۰ بامداد شنبه به وقت ایران) و بیشتر برگردان‌ها روز شنبه منتشر شد. به نقل ایران اینترنشنال، او گفت: «در تاریخ بشریت، هیچ کشوری به اندازه حکومت ایران وقت و پول صرف حمایت از اقدامات تروریستی در سراسر جهان نکرده است»، جمهوری اسلامی از سال ۱۹۷۹ علیه آمریکا جنگ به راه انداخته و «این افراد حکمرانان معمولی ایران نیستند. وضعیت اقتصاد ایران کوچک‌ترین اهمیتی برایشان ندارد. این افراد انقلابی هستند.» ایران اینترنشنال (۰۰:۰۳ گرینویچ ۱۴ نوامبر) از او نقل کرد: «در حال حاضر، صادقانه بگویم، فشار اقتصادی که بر این حکومت وارد می‌کنیم آن‌قدر شدید است که دیگر نیازی به اقدام نظامی وجود ندارد، زیرا آن‌ها را به‌شدت تضعیف کرده‌ایم»؛ و «فکر می‌کنم پیروزی یعنی اطمینان از اینکه آن‌ها هرگز سلاح هسته‌ای نداشته باشند». بی‌بی‌سی فارسی (۰۶:۲۰ گرینویچ ۱۴ نوامبر) نوشت این نخستین سخنرانی رسمی او پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بود؛ او هدف جنگ آمریکا و اسرائیل را جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای دانست، فوریت آن را «ذهنیت توسعه‌طلبانه» «روحانیون شیعه تندرو» خواند و گفت کیم جونگ‌اون «توسعه‌طلب نیست»؛ او همچنین به دیوان کیفری بین‌المللی حمله کرد. رادیو فردا (۰۹:۰۲ گرینویچ ۱۴ نوامبر) افزود او معیار پیروزی را این دانست که جمهوری اسلامی «هرگز نتواند سلاح هسته‌ای داشته باشد»، خواه به دلیل نداشتن منابع مالی و خواه محروم شدن از تجهیزات، و گفت حکومت «ده‌ها هزار نفر از مردم خود را کشته است». او مهلت، پیشنهاد توافق یا پایان محاصره‌ای اعلام نکرد.source
  • اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، جمعه ۲۲ آبان در برنامه «اسکواک باکس» سی‌ان‌بی‌سی (نخستین بازتاب: ایران اینترنشنال، ۱۳:۳۸ گرینویچ) با لحنی تند گفت: «لعنت به رهبران جمهوری اسلامی، آن‌ها مرا تهدید به مرگ کرده‌اند، من و دیگر اعضای کابینه مرعوب نخواهیم شد» (ترجمه ماشینی وحید آنلاین عبارت انگلیسی تندتری از او نقل می‌کند)، سپاه پاسداران را به «حیوانی خطرناک» که در گوشه‌ای به دام افتاده تشبیه کرد و این تهدیدها را نشانه اثرگذاری عملیات «طرد اقتصادی» دانست. به نوشته رادیو فردا (۱۶:۳۲)، او به توصیه سرویس مخفی خانه‌اش در واشینگتن را ترک کرده و به یک پایگاه نظامی رفته و از وال‌استریت ژورنال برای انتشار تصویر هوایی خانه‌اش انتقاد کرد؛ جمهوری اسلامی اتهام طراحی ترور مقام‌های آمریکایی در خاک آمریکا را رد کرده است. به نقل ایران اینترنشنال (۱۵:۱۶)، او گفت جمهوری اسلامی احتمالاً پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای می‌توانست به توافق بهتری برسد، «اما اکنون دونالد ترامپ معتقد است آمریکا به توافق نیازی ندارد و فشار اقتصادی بر تهران ادامه خواهد یافت» و «زمستانی طولانی و سرد در انتظار ایرانیان است»؛ در ترجمه ماشینی وحید آنلاین (۱۶:۰۷، با برچسب «ترجمه ماشین») آمده: «حالا ترامپ فکر نمی‌کند ما اصلاً به توافقی نیاز داشته باشیم و فقط به فشار بر آن‌ها ادامه خواهیم داد.» در همین ترجمه ماشینی، بسنت می‌گوید یک کارزار نظامی شش‌هفته‌ای نیروی دریایی و هوایی ایران و بخش بزرگی از موشک‌ها و پهپادهایش و «حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد» توان بازسازی آن‌ها را از بین برد، سپس «محاصرهٔ آهنین و محاصرهٔ دریایی» برقرار شد و عملیات «طرد اقتصادی» از اوت آغاز شد؛ دسترسی آن‌ها «به بیشتر پروازهای هوایی» قطع شده؛ از «تورم ۲۰۰ درصدی» سخن می‌گوید — رقم خود او؛ به نقل رادیو فردا در ۱۲ نوامبر تازه‌ترین تورم سالانه اعلام‌شده بانک مرکزی ۷۱٫۴ درصد است — و می‌گوید جمهوری اسلامی به «تفاهم‌نامه‌ای که تابستان امسال در اسلام‌آباد بر سر آن توافق شد» پایبند نماند، بی‌آنکه جزئیاتی بدهد. تحلیل کامبیز توانا، عضو تحریریه ایران اینترنشنال (۲۳:۴۳)، درباره «هفت گام مشخص» برداشت خود اوست و در سخنان نقل‌شده از بسنت نیامده است. بسنت مهلت یا پیشنهاد مشخصی اعلام نکرد.source
  • وب‌سایت اکسیوس جمعه ۲۲ آبان به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد هم‌زمان با فشار بنیامین نتانیاهو بر دونالد ترامپ برای ازسرگیری جنگ با ایران، رومن گوفمن، رئیس موساد و از معتمدان نزدیک نخست‌وزیر اسرائیل، برای گفت‌وگو با مقام‌های ارشد آمریکا به واشینگتن رفته است؛ او با جان رتکلیف، رئیس سیا، دیدار می‌کند و انتظار می‌رود برای دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، به میامی برود (ایران اینترنشنال، ۱۴:۰۶ گرینویچ). به نقل وحید آنلاین (۱۴:۱۱)، موساد، سیا و کاخ سفید از اظهارنظر خودداری کردند، یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت ترامپ تاکنون فشار نتانیاهو برای بازگشت به جنگ را رد کرده و ترامپ با موضع عربستان، قطر و امارات برای ادامه محاصره دریایی و فشار اقتصادی همراه است و «هم‌زمان در حال بررسی امکان دستیابی به توافق است». به نوشته اکسیوس، مخالفان نتانیاهو نگران‌اند او با حمله به ایران یا تحریک تهران به حمله، تلاش گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت را مختل کند (رادیو فردا، ۰۷:۰۶ گرینویچ ۱۴ نوامبر: پس از انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل که نتانیاهو در آن اکثریت را از دست داد). نسخه انگلیسی خبر ایران اینترنشنال (۱۴:۳۱) نام رئیس موساد را «رونن بار» نوشته، اما متن فارسی همان خبر، وحید آنلاین («رومن گافمن») و رادیو فردا او را رومن گوفمن می‌نامند؛ متن فارسی دنبال شده است. این گزارشی تک‌منبعی از منابع بی‌نام است. وحید آنلاین در همان پست سخنان پنج‌شنبه ترامپ را یادآوری کرد: «می‌توانم فوراً به آن پایان بدهم. به درخواست کشورهایی که می‌خواهم از آن‌ها محافظت کنم، این کار را کمی طولانی‌تر و به شیوه‌ای متمدنانه‌تر پیش می‌بریم.» مصاحبه‌های پنج‌شنبه ترامپ (در گزارش روز ۲۵۸) — با هیو هیویت از سلم‌نیوز (نخستین بازتاب: ایران اینترنشنال، ۲۰:۴۳ گرینویچ ۱۲ نوامبر) و با استیون ای. اسمیت (نخستین بازتاب: وحید آنلاین، ۲۱:۵۱ گرینویچ ۱۲ نوامبر) — تا بامداد جمعه بازتاب یافت: بی‌بی‌سی فارسی (۰۱:۲۳ گرینویچ ۱۳ نوامبر) از او نقل کرد که عربستان، قطر و دیگر کشورهای خلیج فارس از او خواسته‌اند فعلاً از حملات گسترده‌تر خودداری کند و نابودی منابع انرژی، پل‌ها و توان تولید صنعتی ایران «فقط سه روز طول می‌کشد»؛ ایران اینترنشنال (۰۴:۱۸) اسرائیل را هم به فهرست این کشورها افزود، اما دیگر برگردان‌ها نامی از اسرائیل نمی‌برند؛ و ایران اینترنشنال (۰۲:۳۴) نوشت او گفت باقی ماندن تندروها در قدرت تا پایان دوره‌اش «شکست» خواهد بود و حاضر است محاصره دریایی را ادامه دهد.source
  • شبکه ۱۳ اسرائیل جمعه ۲۲ آبان به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد رومن گوفمن در دیدار با مقام‌های ارشد دولت ترامپ اطلاعاتی درباره برنامه هسته‌ای ایران و آنچه این منبع «نقض تمامی توافق‌ها با آمریکا» از سوی جمهوری اسلامی خواند ارائه خواهد کرد؛ هنوز دیداری میان گوفمن و جی‌دی ونس تعیین نشده و به گزارش این شبکه ونس با ازسرگیری جنگ با ایران مخالف است (ایران اینترنشنال، ۱۹:۲۱ گرینویچ). به نوشته کانال ۱۳، ارتش اسرائیل «فوریتی برای حمله نمی‌بیند، اما معتقد است اگر ترامپ تصمیم به حمله بگیرد، اسرائیل نیز بهتر است به آن بپیوندد»؛ این ارزیابی در نشست نتانیاهو و گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، ارائه شد و مقام‌های ارشد ارتش به نتانیاهو گفتند برای تعیین سیاست در قبال ایران به ثبات داخلی نیاز است؛ ارتش سرعت تولید موشک‌های بالستیک و پیشرفت برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را زیر نظر دارد. بیانیه مشترک نتانیاهو و آیزنکوت (ایران اینترنشنال، ۰۸:۰۵) تنها از نشستی دوساعته درباره چالش‌های امنیتی و دیپلماتیک و ادامه رایزنی‌ها در صورت نیاز سخن می‌گوید و نامی از ایران نمی‌برد. این‌ها ارزیابی‌هایی به نقل از منابع بی‌نام‌اند، نه تصمیم یا دستور؛ هیچ تأیید رسمی اسرائیلی یا آمریکایی، رزمایش، فراخوان نیروی ذخیره یا تغییر در دستورالعمل‌های جبهه داخلی در پست‌ها نیامده است. ارتش اسرائیل اعلام کرد کرت رنشاو، فرمانده ناوگان پنجم آمریکا، در پایان سفرش به اسرائیل (۲۱ آبان) با ایال هارل، فرمانده نیروی دریایی اسرائیل، درباره همکاری‌های دریایی و امنیت مسیرهای دریایی گفت‌وگو کرد؛ بیانیه نامی از ایران نمی‌برد. در آمریکا، بی‌بی‌سی فارسی (۱۶:۱۲) نوشت انتقادها از جنگ پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شدت گرفته و شماری از چهره‌های بلندپایه جمهوری‌خواه «چون جی دی ونس» هم از آن انتقاد کرده‌اند؛ گوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، در آنتالیا گفت دولت ترامپ در پیشبرد جنگ ایران «اشتباهات فاحشی» کرده و کشته شدن دانش‌آموزان مدرسه میناب را «مایه شرمساری» خواند. فارس (۱۸:۲۹) به نقل از سی‌ان‌ان نوشت ونس به‌طور جدی نامزد نشدن در انتخابات ۲۰۲۸ را بررسی می‌کند و ترامپ از توییتی از ونس درباره نقش جنگ در شکست جمهوری‌خواهان عصبانی است — این تنها در فارس آمده و متن سی‌ان‌ان و توییت بررسی نشده‌اند.source

تنگه هرمز: نیروی دریایی سپاه مدعی است یک کشتی حمل گاز مایع که از «مسیر غیرمجاز» جنوبی در شرق تنگه عبور می‌کرد با مین دریایی برخورد کرد و منفجر شد، در حالی که «تحت حمایت جنگنده‌های آمریکایی» بود — به نوشته بی‌بی‌سی فارسی نهادهای مستقل نظارتی دریایی آن را تأیید نکرده‌اند — و شامگاه مدعی می‌شود دو نفتکش، از جمله یک ابرنفتکش، «در جنوب تنگه» با مین برخورد کردند؛ نام هیچ کشتی‌ای داده نمی‌شود و هیچ طرف سومی هیچ‌یک از دو ادعا را تأیید نمی‌کند، و فارس می‌گوید تصاویر سنتینل-۲ یک کشتی بزرگ را در آتش در شمال‌شرق رأس‌الخیمه، درون خلیج فارس، نشان می‌دهد؛ به نوشته ایران اینترنشنال، گزارش UKMTO که دوران جنگ تا ۱۱ نوامبر را پوشش می‌دهد می‌گوید ۴۲ درصد کشتی‌های فهرست «عدم تبعیت» ایران درگیر حوادث شده‌اند، در هفته منتهی به ۱۱ نوامبر هفت حمله به نفتکش‌ها ثبت شده، سطح تهدید «شدید» است و تردد حدود ۶۵ درصد کمتر از پیش از جنگ است؛ آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید برای نخستین بار از آغاز جنگ عرضه جهانی نفت از تقاضا پیشی گرفته و بسنت مدعی است ایران هیچ محموله نفتی روی آب ندارد

خلیج فارس و دریایی
  • روابط عمومی نیروی دریایی سپاه در اطلاعیه‌ای که فارس نخستین بار ساعت ۰۶:۳۲ گرینویچ جمعه ۲۲ آبان (۱۰:۰۲ به وقت ایران) منتشر کرد مدعی شد: «ساعاتی قبل یک فروند کشتی حمل گاز مایع در شرق تنگه هرمز با بی توجهی به اخطارهای مکرر تلاش کرد از مسیر غیر مجاز و خطرناک جنوبی تنگه عبور کند که با اصابت به مین دریایی دچار انفجار بسیار مهیب گردید»؛ «این کشتی از عاقبت نفتکش های منفجر شده قبلی درس عبرت نگرفته و حمایت جنگنده های آمریکایی را برای عبور انتخاب کرده بود و غافل از اینکه مین های دریایی هیچ گاه برای شکار طعمه های خود با ارتش قاچاقچی و متجاوز آمریکا هماهنگی نمی کنند دچار انفجار بسیار شدیدی شد». اطلاعیه هشدار داد هر شناوری که «مقررات ایرانی تنگه هرمز» را نقض کند و بی‌توجه به اخطارهای مرکز کنترل تردد تنگه هرمز نیروی دریایی سپاه وارد مسیرهای غیرمجاز شود «به سرنوشت شناورهای قبلی» دچار خواهد شد. ایران اینترنشنال (۰۶:۴۱) آن را بازتاب داد و فارس (۰۶:۴۹) ویدیویی با عنوان «تصاویر انفجار و آتش سوزی مهیب» منتشر کرد. بی‌بی‌سی فارسی (۰۷:۲۵) نوشت «نهادهای مستقل نظارتی دریایی هنوز این خبر را تایید نکرده‌اند» (عکس خبر، با اعتبار تصاویر سنتینل کوپرنیک ۲۰۲۵، آرشیوی است) و یادآوری کرد ایران می‌گوید کشتی‌ها باید از مسیر تعیین‌شده آن عبور کنند و برخی شناورها برای دور زدن این محدودیت‌ها از مسیر جایگزین استفاده می‌کنند. نام، پرچم، موقعیت، زمان یا وضعیت خدمه داده نشده و ادعای اسکورت جنگنده‌های آمریکایی از سپاه است؛ در پست‌ها واکنشی از آمریکا، UKMTO، مرکز مشترک اطلاعات دریایی، مالک یا کشور صاحب پرچم درباره رویدادی در ۱۳ نوامبر نیامده است. فارس ساعت ۱۱:۴۲ گرینویچ نوشت تصاویر ماهواره‌ای سنتینل-۲ «امروز جمعه» یک کشتی بزرگ حامل گاز طبیعی مایع یا نفتکش به طول بیش از ۲۹۶ متر را در فاصله حدود ۲۶ کیلومتری شمال‌شرق رأس‌الخیمه در آتش نشان می‌دهد و هویت، خسارت و سرنوشت خدمه آن معلوم نیست؛ این تنها در فارس آمده و تصاویر بررسی نشده است. آن موقعیت درون خلیج فارس و در غرب تنگه است، نه «شرق تنگه» که سپاه گفته، و هیچ پستی این دو را به هم ربط نمی‌دهد.source
  • فارس ساعت ۲۰:۳۰ گرینویچ جمعه (۰۰:۰۰ بامداد شنبه ۲۳ آبان به وقت ایران) با عنوان «انفجار ۲ نفتکش متخلف در جنوب تنگهٔ هرمز» اطلاعیه روابط‌عمومی نیروی دریایی سپاه را منتشر کرد: «ساعتی پیش دو فروند نفتکش که با موقعیت‌یاب خاموش، به‌طور مخفیانه سعی در تردد از مسیر غیرمجاز تنگهٔ هرمز را داشتند، با اصابت به مین دریایی منفجر و دچار آتش‌سوزی شدند. زبانه‌های آتش یکی از این دو کشتی، که از نوع سوپر نفتکش بوده، شب سواحل جنوبی تنگهٔ هرمز را روشن کرده است»؛ و هشدار داد تردد بدون هماهنگی با «مرکز کنترل تردد نیروی دریایی سپاه» «عاقبتی این چنین» خواهد داشت. «ساعتی پیش» حدود ۱۹:۳۰ گرینویچ (۲۳:۰۰ جمعه به وقت ایران) است، پس رویداد ادعایی به ۱۳ نوامبر تعلق دارد. فارس ساعت ۲۱:۰۴ ویدیویی منتشر کرد و ۴۰ دقیقه پیش از اطلاعیه (۱۹:۵۱) ویدیویی با این توضیح که «منابع عربی از دیده‌شدن شعله‌های آتش از یک کشتی در نزدیکی سواحل عمان خبر می‌دهند» — بی منبع مشخص. کانال‌های تأییدشده این ادعا را تنها روز شنبه بازتاب دادند: بی‌بی‌سی فارسی ساعت ۰۴:۳۳ گرینویچ ۱۴ نوامبر به نقل از تلویزیون دولتی، بی‌آنکه نام یا مبدأ کشتی‌ها گفته شود؛ و در جمع‌بندی ساعت ۰۶:۳۱ همان روز نوشت «سنتکام می‌گوید همه مسیرهای بین‌المللی تنگه هرمز را مین‌روبی کرده و ایران برای حمله به این شناورها از پهپاد و موشک استفاده می‌کند» — موضع سنتکام به بیان بی‌بی‌سی، بی‌تاریخ و بی‌پیوند، که با علت «مین» در روایت سپاه نمی‌خواند؛ مقام‌های هر دو کشور می‌گویند کنترل تنگه را در اختیار دارند. بدین‌سان سپاه در روز ۱۳ نوامبر از آسیب دیدن سه شناور خبر داد (یک کشتی گاز مایع و دو نفتکش)؛ هیچ‌کدام را UKMTO، مرکز مشترک اطلاعات دریایی، امبری، مالک یا کشور صاحب پرچم در پست‌ها تأیید نکرده است. ادعای نیروی دریایی ارتش درباره نفتکشی دیگر در بامداد شنبه به روز ۲۶۰ تعلق دارد.source
  • ایران اینترنشنال ساعت ۱۸:۰۶ گرینویچ (و در ایکس ۱۸:۳۰) گزارش داد سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) در گزارش جمعه ۲۲ آبان خود، که رویدادهای منطقه را از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه) تا ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (۱۱ نوامبر) بررسی می‌کند، اعلام کرده ۴۲ درصد کشتی‌هایی که اکنون در فهرست «عدم تبعیت» جمهوری اسلامی قرار دارند، در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان درگیر حوادث دریایی شده‌اند. به نوشته این گزارش، در هفت روز منتهی به ۲۰ آبان هفت حمله به نفتکش‌ها ثبت شد؛ برخورد پرتابه به یک نفتکش در خلیج فارس به آسیب‌دیدن چند نفر انجامید و حمله به موتورخانه نفتکشی دیگر در نزدیکی رأس‌الخیمه آتش‌سوزی و تخلیه خدمه را در پی داشت (این دومی با رویداد ۱۱ نوامبر که امبری گزارش داده بود همخوان است؛ امبری برای آن کشتی آسیب جانی گزارش نکرده بود، پس مصدومان مربوط به نفتکش دیگری‌اند). از ۱۵ تیر (۶ ژوئیه) بیشتر برخوردهای پرتابه با کشتی‌ها در مسیر جنوبی تنگه هرمز رخ داده است. به ارزیابی مرکز مشترک اطلاعات دریایی (JMIC)، سطح تهدید در تنگه «شدید» است — یعنی احتمال حمله بالاست — و تردد کشتی‌ها حدود ۶۵ درصد کمتر از پیش از جنگ است. این گزارش در دیگر کانال‌های تأییدشده یا فارس نیامد، نام کشتی‌ها یا تاریخ برخورد در خلیج فارس را نمی‌دهد و چون به ۱۱ نوامبر ختم می‌شود، ادعاهای سپاه و ارتش در ۱۲ و ۱۳ نوامبر را پوشش نمی‌دهد. ناهمخوانی شمارش: «هفت حمله در هفت روز تا ۱۱ نوامبر» (UKMTO) در برابر «چهار حمله در ۹۶ ساعت» که UKMTO به نقل از JMIC روز ۱۲ نوامبر گفته بود — بازه‌های زمانی متفاوت‌اند.source
  • آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش ماهانه خود (بی‌بی‌سی فارسی، ۱۳:۵۷ گرینویچ) اعلام کرد با وجود تداوم حملات به کشتی‌ها، بازار جهانی نفت در سه‌ماهه چهارم دوباره به مازاد عرضه بازمی‌گردد، زیرا «روند بهبود صادرات خاورمیانه سریع‌تر از رشد تقاضای جهانی نفت» است و «برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ در منطقه، عرضه جهانی نفت از تقاضا پیشی گرفته است». بی‌بی‌سی افزود با گذشت بیش از هشت ماه، صادرات نفت از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بازنگشته است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در گفت‌وگو با سی‌ان‌بی‌سی (ایران اینترنشنال، ۱۵:۱۶) گفت «برای نخستین بار از زمان آغاز تولید نفت در ایران، این کشور هیچ محموله نفتی روی آب ندارد» و آمریکا با همکاری شرکای خلیج فارس راه‌های درآمد حکومت را بسته و سه بانک منطقه را تحریم کرده است. به ترجمه ماشینی وحید آنلاین از همین مصاحبه (۱۶:۰۷؛ با برچسب «ترجمه ماشین»)، او گفت در برخی شب‌ها حجم نفت خام عبوری از هرمز بیشتر از پیش از جنگ است — «یکی از شب‌های اخیر حدود ۲۵ میلیون بشکه» — و از زمان برقراری محاصره نتیجه «آمریکا ۱٫۷ میلیارد بشکه؛ ایران صفر» بوده است؛ این ارقام از خود بسنت است و منبع داده‌ای برای آن‌ها ذکر نشده. سنجه‌ها متفاوت‌اند: بسنت از حجم نفت در برخی شب‌ها سخن می‌گوید، UKMTO از ترددی حدود ۶۵ درصد کمتر از پیش از جنگ و بی‌بی‌سی از صادراتی که هنوز به سطح پیش از جنگ نرسیده است. بسنت همچنین (بی‌بی‌سی، ۲۰:۳۰) گفت بانک مرکزی آمریکا نباید در واکنش به «شوک عرضه انرژی» ناشی از جنگ ایران نرخ بهره را بالا ببرد؛ آستن گولزبی، رئیس شعبه شیکاگوی بانک مرکزی، با این ارزیابی مخالفت کرد و گفت فشار تورمی به بخش‌های دیگر سرایت کرده است.source

پرونده هسته‌ای، سازمان ملل و تهدیدهای تهران: گزارش محرمانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که رویترز و خبرگزاری فرانسه دیده‌اند از «نگرانی فزاینده» درباره تأسیسات غنی‌سازی سوخت اصفهان خبر می‌دهد و آژانس می‌گوید از محل دقیق، وضعیت پادمانی و محتوای آن اطلاعی ندارد، و به گزارش آسوشیتدپرس تهران می‌گوید مذاکرات ازسرگیری بازرسی‌ها در سایه تهدیدهای آمریکا متوقف می‌ماند؛ در نشست شورای امنیت به درخواست بحرین، شورای همکاری خلیج فارس می‌گوید کشورهای عضو هدف بیش از هفت هزار موشک و پهپاد قرار گرفته‌اند و غرامت می‌خواهد، آمریکا خواستار پاسخگویی می‌شود و روسیه به نوشته فارس آمریکا و اسرائیل را به «تجاوز بی‌دلیل» متهم می‌کند — رأی‌گیری‌ای گزارش نشده است؛ عباس عراقچی، وزیر خارجه، خواستار توقف حملات آمریکا، تضمین عدم تکرار و جبران خسارت می‌شود و ترکیه و قطر توافقی دفاعی امضا می‌کنند که ایران اینترنشنال آن را «دفاع متقابل» و فارس «دفاع مشترک» و نه متقابل می‌نامد؛ احمد وحیدی و مصطفی ایزدی، فرماندهان سپاه، به «ضربات هولناک» تهدید می‌کنند و مدعی توان شلیک موشک با سر جنگی دو تنی به فاصله ۱۵۰۰ کیلومتر می‌شوند — اظهارات حکومتی، بدون گزارش آزمایش یا شلیک

جهانی
  • آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش محرمانه فصلی خود به کشورهای عضو، که رویترز و خبرگزاری فرانسه می‌گویند آن را دیده‌اند، هشدار داد نبود اطلاعات درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده جمهوری اسلامی و دسترسی نداشتن به تأسیسات هسته‌ای «نگرانی جدی» درباره خطر اشاعه ایجاد کرده است؛ به نوشته آژانس، از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵ به‌جز نیروگاه بوشهر اطلاعاتی درباره تأسیسات و مواد هسته‌ای دریافت نکرده و دسترسی نداشته و نمی‌تواند اطمینان دهد مواد هسته‌ای منحرف نشده‌اند؛ رافائل گروسی خواستار ازسرگیری فوری راستی‌آزمایی شد (ایران اینترنشنال، ۰۸:۳۹ گرینویچ). به نوشته رادیو فردا (۰۹:۵۵)، آژانس درباره تأسیسات غنی‌سازی سوخت اصفهان (IFEP) — که ایران سال گذشته میلادی اعلام کرد اما اجازه بازرسی آن را نداده — ابراز «نگرانی فزاینده» کرد: «آژانس از محل دقیق تأسیسات غنی‌سازی سوخت اصفهان، وضعیت آن از نظر اجرای پادمان‌ها و این‌که آیا مواد هسته‌ای در آن وجود دارد یا نه، اطلاعی ندارد.» بی‌بی‌سی فارسی (۱۲:۱۶) نوشت آژانس می‌گوید حملات آمریکا و اسرائیل شرایطی بی‌سابقه ایجاد کرده‌اند و از تهران خواسته با «گام‌های تدریجی» زمینه بازگشت بازرسان را فراهم کند. به گزارش اسوشیتدپرس به نقل وحید آنلاین (۱۴:۰۸)، بر اساس این گزارش تهران تأکید کرده مذاکرات برای ازسرگیری بازرسی‌ها در سایه «تهدیدات مداوم، صریح و علنی رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا» به اقدامات تهاجمی بیشتر، به‌ویژه علیه تأسیسات هسته‌ای، متوقف می‌ماند. فارس (۰۹:۲۹) نوشت آژانس «مدعی» شده و آن را به ارائه اطلاعات تأسیسات ایران به آمریکا و اسرائیل متهم کرد. ایران اینترنشنال (۱۲:۱۳) به نقل از وب‌سایت اسرائیلی اینتلی‌تایمز نوشت تأسیسات زیرزمینی اصفهان ممکن است همه زیرساخت لازم برای غنی‌سازی تا سطح تسلیحاتی را داشته باشد و محل اعلام‌شده در یکی از سه ورودی تونلی است که پیش‌تر نگهداری اورانیوم ۶۰ درصد در آن مستند شده بود؛ این رسانه موقعیت گزارش‌شده رویترز را «غیر دقیق» خواند — برآوردی تک‌منبعی. متن اصلی گزارش آژانس بررسی نشده است.source
  • شورای امنیت سازمان ملل جمعه ۲۲ آبان به درخواست بحرین نشستی علنی در نیویورک درباره افزایش تنش‌ها در خلیج فارس، تهدیدها علیه امنیت دریانوردی و خطر ازسرگیری درگیری با جمهوری اسلامی برگزار کرد؛ یکی از محورها اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ بود که حملات جمهوری اسلامی به کشورهای خلیج فارس را محکوم کرده و خواستار پایان تهدیدها علیه کشتیرانی در تنگه هرمز شده است (ایران اینترنشنال، ۱۶:۰۴ گرینویچ). جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، گفت کشورهای عضو از ۹ اسفند ۱۴۰۴ هدف «بیش از هفت هزار موشک و پهپاد» ایران بوده‌اند، خواستار غرامت کامل، پاسخگویی عاملان، توقف فوری و بی‌قیدوشرط حملات جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن به کشورهای شورا و اردن و اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ شد و گفت هر تفاهمی باید برنامه هسته‌ای، موشک‌های بالستیک، پهپادها و نیروهای نیابتی را در بر بگیرد (۲۰:۴۷). جمال فارس الرویعی، نماینده بحرین، به نمایندگی از شورای همکاری گفت این کشورها باید در هر توافقی درباره امنیت منطقه مشارکت داشته باشند، از تلاش‌های عمان قدردانی کرد و از میانجی‌گری قطر و پاکستان میان آمریکا و جمهوری اسلامی حمایت کرد (۲۱:۰۰). جنیفر لوکتا، نماینده آمریکا، خواستار اقدام مشترک برای پاسخگو کردن جمهوری اسلامی تا زمان پایبندی به قطعنامه‌ها شد و گفت آمریکا در کنار شرکای خلیج فارس است و از عربستان در برابر حملات حوثی‌ها حمایت می‌کند (۲۱:۰۷). به نوشته فارس (۰۳:۳۱ گرینویچ ۱۴ نوامبر)، کاردار روسیه ریشه بحران را در اقدامات آمریکا و اسرائیل دانست — «در اواخر فوریه، آمریکا و اسرائیل مسیر تجاوز بی‌دلیل علیه ایران را در پیش گرفتند» — گفت حمله به مدرسه میناب در روز نخست بیش از ۱۵۰ کودک را کشت و ادعای خطر دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را «بهانه‌ای ساختگی» خواند؛ این تنها در فارس آمده است. رقم «هفت هزار» از شورای همکاری است. در پست‌ها قطعنامه یا رأی‌گیری گزارش نشده و سخنان نماینده ایران در این نشست در هیچ کانال تأییدشده یا فارس نیامده است. هم‌زمان فارس ادعاهای حوثی‌ها را منتشر کرد — از جمله حمله پهپادی به فرودگاه بین‌المللی ملک‌خالد ریاض و ایستگاه پمپاژ شماره ۳ خط لوله نفت شرق به غرب عربستان (۲۱:۰۹) — که هیچ بیانیه سعودی در پست‌ها آن را تأیید نمی‌کند؛ فارس (۱۴:۵۲) از فعال شدن آژیر هشدار در جازان به اعلام دفاع مدنی عربستان خبر داد. به گزارش خبرگزاری فرانسه به نقل بی‌بی‌سی، حوثی‌ها به سوی استان عدن پیشروی می‌کنند و وزارت خارجه فرانسه خواستار افزایش فشار بر آن‌ها شد.source
  • عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در یادداشتی برای خبرگزاری کیودوی ژاپن نوشت: «آمریکا در قبال حملات نظامی به ایران مسئولیت حقوقی دارد و باید این حملات را متوقف کند، تضمین دهد که تکرار نخواهند شد و تمام خسارت‌های واردشده را جبران کند»؛ او حملات آمریکا و اسرائیل را «نقض آشکار حقوق بین‌الملل و حاکمیت ایران» خواند، گفت حمله آمریکا بدون مجوز شورای امنیت انجام شده و تهدید احتمالی آینده توجیه قانونی نیست و ایران طبق ماده ۵۱ منشور حق دفاع مشروع دارد (ایران اینترنشنال، ۱۱:۵۶ گرینویچ) — موضعی تازه برای مذاکره در آن نیست. در استانبول، رجب طیب اردوغان و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، جمعه ۲۲ آبان در دفتر دولما‌باغچه توافقی دفاعی امضا کردند؛ به نوشته بی‌بی‌سی فارسی (۱۸:۵۵) دفتر اردوغان گفت دو کشور برای ترویج گفت‌وگو و صلح و جلوگیری از گسترش جنگی جدید در خلیج فارس همکاری خواهند کرد، دو رهبر درباره جنگ ایران هم گفت‌وگو کردند و جزئیات محتوای توافق اعلام نشده است. اصطلاح‌ها ناهمخوان‌اند: ایران اینترنشنال (۱۵:۳۳) آن را «توافق دفاع متقابل» و یکی از پنج سند همکاری تازه می‌نامد، فارس (۱۵:۱۷، نخستین بازتاب) «توافقنامه دفاع مشترک» که «شامل اصل دفاع متقابل نمی‌شود» و بی‌بی‌سی «توافق دفاعی مشترک». بی‌بی‌سی پیمان دفاعی ترکیه، عربستان و پاکستان در مکه (اوت) و تفاهم‌نامه «بدر» قطر، اندونزی، پاکستان و ترکیه (ماه گذشته) را یادآوری کرد. الکسی لیخاچف، مدیرعامل روس‌اتم، به اینترفکس گفت فعلاً خطری نمی‌بیند که کار در نیروگاه بوشهر را کند کند، شمار متخصصان روس را از ۱۸۰ به ۳۰۰ نفر می‌رساند و در سال آینده به روند برنامه‌ریزی‌شده بازمی‌گردد؛ روسیه پس از آغاز جنگ در ۹ اسفند بیشتر کارکنانش را از بوشهر خارج کرده بود (ایران اینترنشنال ۱۶:۳۵؛ بی‌بی‌سی ۱۸:۴۶).source
  • احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه، جمعه ۲۲ آبان به دفاع‌پرس گفت «هر اقدام خصمانه دشمن، با ضربات هولناک و دردناک پاسخ داده خواهد شد»، «دشمن از شکست‌های پی‌درپی که خورد درس بگیرد؛ وگرنه درس‌های بزرگتری در راه است» و «خون‌خواهی» کشته‌شدن علی خامنه‌ای «محقق خواهد شد» (ایران اینترنشنال، ۰۷:۳۷ گرینویچ؛ ویدیوی فارس ۰۷:۱۸)؛ فارس (۱۰:۲۰) از او نقل کرد: «دشمن را در اعماق مواضعش هدف می‌گیریم». مصطفی ایزدی، جانشین فرمانده کل سپاه، در مراسمی گفت نیروهای مسلح می‌توانند «موشک‌هایی با سر جنگی دو تنی را به اهدافی در فاصله ۱۵۰۰ کیلومتری» شلیک کنند و «افسانه امنیت‌سازی پایگاه‌های آمریکایی به سر آمده» است (ایران اینترنشنال، ۰۵:۳۸)؛ به نوشته بی‌بی‌سی فارسی (۱۰:۴۰)، او در مراسم تهران — که هم‌زمان در هفت شهر برای تشییع کشته‌های «گمنام» جنگ ایران و عراق با حضور وحیدی و مسعود پزشکیان برگزار شد — گفت در صورت حمله مجدد پاسخ «بدون هیچ‌گونه محدودیت جغرافیایی» خواهد بود. محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه، گفت «مردم به چیزی جز انتقام خون رهبر رضایت نمی‌دهند». در نماز جمعه، محمدباقر محمدی لائینی، امام جمعه ساری، گفت «ما در برد موشک‌ها محدودیتی نداریم» و مردم خواستار بازنگری در دکترین دفاعی و «بررسی خروج از ان‌پی‌تی» هستند — پژواک بیانیه پنج‌شنبه مجلس خبرگان (ایران اینترنشنال در این خبر به اشتباه «جمعه ۱۲ آبان» نوشته است)؛ احمد مطهری‌اصل، امام جمعه تبریز، گفت «آمریکا از منطقه اخراج و اسرائیل نابود خواهد شد» و ابوترابی‌فرد، خطیب جمعه تهران، از موشک‌هایی با «برد چند هزار کیلومتر» سخن گفت (فارس). این‌ها اظهارات و ادعاهای مقام‌های حکومت است؛ در هیچ کانال تأییدشده یا فارس آزمایش، شلیک یا دستوری رسمی گزارش نشده و گزارش‌های میدانی کانال‌های تأییدنشده از آزمایش موشک به کار نرفته است.source

داخل ایران و خارج: کانون نویسندگان ایران می‌گوید پنج روزنامه‌نگار و شاعر آبادانی ۱۸ آبان دوباره به اتهام‌هایی محاکمه شدند که وکیلشان آن را نقض اصل منع محاکمه مضاعف می‌داند، و منابع ایران اینترنشنال از حکم ۱۰ سال حبس برای یک بازداشتی ۲۳ ساله دی‌ماه و هرانا از پنج سال حبس برای یک طنزپرداز خبر می‌دهند؛ ویدیوهای تأییدنشده شهروندان به ایران اینترنشنال صف بنزین و بستن بزرگراهی در بندرعباس را نشان می‌دهد و پلیس از کشته شدن یک مأمور با تیراندازی در خاش خبر می‌دهد؛ اداره هوانوردی فدرال آمریکا به دلیل اختلال ارتباطی در کنترل ترافیک هوایی همه پروازهای کشور را متوقف می‌کند — مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی، نشانه‌ای از حمله نمی‌بیند و در پاسخ به پرسشی درباره ایران می‌گوید «چنین نشانه‌ای دیده نشده است» — و یوروکنترل پروازها به آمریکا را متوقف می‌کند؛ به نوشته فارس به نقل از رویترز، وزیران کشور و خارجه بلژیک درباره نسبت دادن حملات سایبری به فروشگاه‌ها به ایران اختلاف دارند، و نیروی هوایی آمریکا می‌گوید پهپادهای مشکوک بر فراز پایگاه لیکن‌هیث آسیبی نزدند، بی‌آنکه عاملی را نام ببرد

جهانی
  • کانون نویسندگان ایران اعلام کرد پنج روزنامه‌نگار و شاعر اهل آبادان — آرش قلعه‌گلاب، ماندانا صادقی، رضا محمدی، کورش کرم‌پور و فرزانه یحیی‌آبادی — که پیش‌تر در ارتباط با پوشش فاجعه متروپل آبادان به حبس محکوم شده بودند، بار دیگر به اتهام «نشر اکاذیب» و «شرکت در تجمعات غیرقانونی» محاکمه شدند و جلسه دادگاه آن‌ها ۱۸ آبان (دوشنبه ۹ نوامبر) برگزار شد؛ فرزانه زیلابی، وکیل پرونده، گفت رسیدگی دوباره مغایر اصل منع محاکمه مضاعف است و دادگاه باید با حضور هیئت منصفه برگزار شود (ایران اینترنشنال، ۱۷:۳۱ گرینویچ). یک منبع مطلع به ایران اینترنشنال (۰۸:۰۹) گفت فاطمه مختاری، ۲۳ ساله و از بازداشت‌شدگان دی‌ماه، که ۳۰ فروردین بدون حکم بازداشت و در بازجویی به‌شدت ضرب‌وشتم شده و از او اعتراف اجباری گرفته شده، ۹ تیر از سوی شعبه پنجم دادگاه انقلاب اصفهان (قاضی وحید همت‌نژاد) به ۱۰ سال حبس محکوم شده است. به گزارش هرانا (ایران اینترنشنال ۰۹:۵۱؛ وحید آنلاین ۱۴:۱۲)، سعید شکیبا، بلاگر و طنزپرداز محبوس در زندان تهران بزرگ که پس از انتشار ویدیویی با تقلید صدای علی خامنه‌ای بازداشت شده بود، از سوی شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران (قاضی محمدرضا عموزاد) به اتهام «اجتماع و تبانی» به پنج سال حبس محکوم شد و حکم ۲۰ آبان ابلاغ شد (نسخه انگلیسی خبر ایران اینترنشنال منبع را «هه‌نگاو» و زندان را «اوین» نوشته است؛ متن فارسی دنبال شده). فریبرز کهن‌زاد، دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف که در اعتراضات سال گذشته پرچم شیروخورشید برافراشته بود، در ایکس از اخراج خود خبر داد؛ فارس (۱۴ نوامبر) نوشت حکم اخراج ۲۴ شهریور صادر شده است. تحقیق ایران اینترنشنال (۱۳:۳۳) می‌گوید قاضی حسین یزدان‌خواه از دادگاه انقلاب خراسان دست‌کم ۱۱ معترض را به اعدام محکوم کرده است. یک زندانی سیاسی سابق به ایران اینترنشنال گفت در قرنطینه زندان وکیل‌آباد مشهد حدود ۸۰ نفر در اتاق‌هایی با ظرفیت ۴۸ نفر نگهداری می‌شدند. میزان، رسانه قوه قضاییه، از صدور کیفرخواست برای شش نفر در پرونده نمایشگاه ورزشی فیتکس تهران — مدیرعامل و مدیر اجرایی شرکت برگزارکننده و چهار زن شرکت‌کننده — به اتهام‌هایی از جمله «تشویق مردم به فساد و فحشا» و «جریحه‌دار کردن عفت عمومی» و بازداشت هر شش نفر خبر داد؛ به نوشته وحید آنلاین، صفحه اینستاگرام فیتکس پس از کارزار رسانه‌های اصولگرا مسدود شد (رادیو فردا این روز را به اشتباه «پنجشنبه ۲۲ آبان» نوشته است). نیویورک‌تایمز، به نقل ایران اینترنشنال، گزارش داد دارایی‌های بیش از ۴۰۰ ایرانی خارج از کشور به اتهام «همکاری با دولت‌های متخاصم» ضبط شده است — گزارشی تک‌منبعی.source
  • اسماعیل سقاب اصفهانی — به نوشته ایران اینترنشنال معاون رئیس‌جمهور و به نوشته بی‌بی‌سی رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی — گفت نرخ بنزین آزاد که اکنون لیتری ۱۰ هزار تومان است بر اساس مصوبه دولت هر فصل بازنگری می‌شود و به قیمت خرید از پالایشگاه‌ها بستگی دارد؛ به نوشته ایران اینترنشنال (۱۱:۱۸ گرینویچ)، از ابتدای آبان دسترسی به کارت سوخت جایگاه‌ها در ۱۱ استان محدود شده است. ویدیوها و پیام‌های شهروندان به ایران اینترنشنال، که به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند، از نبود بنزین در شب‌های سیستان و بلوچستان، صفی حدود پنج کیلومتری در منوجان کرمان، کمبود در شیراز، فسا و بندرعباس و فروش بنزین سوپر به لیتری ۱۴۰ هزار تومان حکایت دارند؛ ویدیویی حاکی است گروهی از شهروندان بندرعباس شامگاه جمعه ۲۲ آبان در اعتراض به نبود بنزین خودروهایشان را در بزرگراه رجایی مقابل یک جایگاه سوخت پارک کرده و خیابان را مسدود کردند (۱۹:۲۰). مصطفی پوردهقان، نماینده مجلس، به دیده‌بان ایران گفت «وضعیت اقتصاد ایران به‌شدت رو به وخامت است». به گزارش تسنیم، در هفت ماه نخست امسال ولادت‌ها در استان تهران ۹٫۹ درصد کاهش و مرگ‌ومیر بیش از ۶ درصد افزایش یافته و رشد طبیعی جمعیت بیش از ۳۱ درصد کم شده است (رادیو فردا: از ۲۷ هزار و ۴۸۹ به ۱۸ هزار و ۷۶۷، نزدیک به ۳۲ درصد). چهار تشکل کارگری و بازنشستگان مخالفت دولت با افزایش حداقل دستمزد را نقد کردند. پلیس سیستان و بلوچستان به نقل ایرنا اعلام کرد استوار دوم محمدامین کندی پس از پایان شیفت و هنگام بازگشت به منزل در خاش هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد و ضاربان گریختند؛ هویت ضاربان اعلام نشده است (رادیو فردا ۱۸:۴۱؛ بی‌بی‌سی ۱۹:۳۳). گذرگاه مرزی سومار در کرمانشاه از جمعه به گفته مدیرکل گمرک استان برای «عملیات فنی و زیرساختی» تا اطلاع ثانوی بسته شد؛ بی‌بی‌سی نوشت هنوز روشن نیست این تعطیلی با درخواست آمریکا از عراق برای بستن گذرگاه‌ها ارتباطی دارد یا نه، و فارس (۱۶:۵۰) از وزیر خارجه عراق نقل کرد که بغداد این درخواست را «تاکنون اجرا نکرده» است.source
  • اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) جمعه به دلیل «شرایط فوق‌العاده و ملاحظات ایمنی» دستور توقف همه پروازها در سراسر آمریکا را صادر کرد (نخستین بازتاب: ایران اینترنشنال، ۲۱:۱۳ گرینویچ، ۰۰:۴۳ بامداد شنبه به وقت ایران). به گزارش رویترز به نقل وحید آنلاین (در پستی از ساعت ۲۱:۱۵ که بعدتر به‌روز شد)، شان دافی، وزیر ترابری، علت را «اختلال ارتباطی» در همه مراکز کنترل ترافیک مسیرهای هوایی خواند و مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی، در کاخ سفید گفت هیچ نشانه‌ای از حمله علیه آمریکا نیست — «این یک اختلال در شبکه مخابراتی است» — و به نوشته همان پست، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دست داشتن ایران گفت «چنین نشانه‌ای دیده نشده است». در همان پست به‌روزشده دافی می‌گوید سامانه کنترل ترافیک هوایی «به‌شدت قدیمی» و مبتنی بر مخابرات آنالوگ است و «سوئیچ‌ها و روترهای ما دچار بارگذاری بیش‌ازحد داده‌ها شدند»، و از کنگره بودجه می‌خواهد. فارس (۲۱:۱۶) نوشت دستور ابتدا پس از اختلال ارتباطی در فرودگاه اوهیر شیکاگو صادر شد. بی‌بی‌سی فارسی (۲۳:۴۶–۲۳:۴۷) از مولین نقل کرد که خطری عموم را تهدید نمی‌کند و این ماجرا «یک ۱۱ سپتامبر دیگر» نیست. پس از نیمه‌شب گرینویچ: به گزارش بلومبرگ (ایران اینترنشنال ۰۰:۰۲) اف‌بی‌آی معتقد نیست حمله سایبری یا فعالیت مجرمانه در کار بوده؛ یوروکنترل اعلام کرد به درخواست FAA همه پروازها از کشورهای عضو به مقصد آمریکا متوقف شده است (بی‌بی‌سی ۰۰:۵۴)؛ سی‌بی‌اس گفت علت به‌روزرسانی شبکه ارتباطی اختصاصی تحت اداره شرکت ال۳هریس بوده (بی‌بی‌سی ۰۱:۴۳)؛ و دستور پس از بیش از چهار ساعت لغو شد (ایران اینترنشنال ۰۱:۵۴). رادیو فردا (۰۶:۰۱ ۱۴ نوامبر) نوشت مولین در پاسخ به اینکه آیا ممکن است در نهایت حمله سایبری علت باشد گفت مقام‌ها «در حال حاضر هیچ احتمالی را رد نمی‌کنند». ارقام ناهمخوان‌اند: نزدیک به هفت هزار پرواز لغو یا تأخیر (فلایت‌اور، ایران اینترنشنال ۲۲:۱۱) در برابر نزدیک به ۱۰ هزار پرواز لغوشده تا شنبه (فلایت‌رادار، بی‌بی‌سی ۰۸:۲۸ ۱۴ نوامبر). جداگانه، سخنگوی نیروی هوایی آمریکا به اسکای‌نیوز گفت نیروهای آمریکایی در پایگاه لیکن‌هیث بریتانیا شامگاه جمعه به «فعالیت مشکوک پهپادی بدون مجوز» واکنش نشان دادند و «هیچ‌یک از نیروها، هواپیماها یا زیرساخت‌ها آسیب ندیده‌اند» (ایران اینترنشنال ۲۰:۴۰)؛ در هیچ پستی نامی از ایران برده نشده است. فدراسیون فوتبال آمریکا نیز با استناد به هشدار سفر سطح سه وزارت خارجه برای قطر تیم زیر ۱۷ سال خود را از جام جهانی کنار کشید و فیفا گفت ارزیابی امنیتی‌اش تغییری نکرده است (ایران اینترنشنال ۰۹:۴۸).source
  • فارس ساعت ۱۳:۱۰ گرینویچ جمعه به نقل از رسانه‌های بلژیک و رویترز نوشت میان وزیران کشور و خارجه بلژیک درباره نقش ایران در حملات سایبری به یخچال فروشگاه‌ها اختلاف‌نظر است: برنار کانتان، وزیر کشور، پنجشنبه‌شب به شبکه وی‌آرتی نیوز گفته بود «سرویس‌های امنیتی ما شواهد کافی در اختیارم قرار داده‌اند تا بگویم ایران به احتمال زیاد پشت حملات سایبری علیه فروشگاه‌های ما قرار دارد»، اما ماکسیم پروو، وزیر خارجه، در بیانیه‌ای گفت «اطلاعاتی که در حال حاضر در اختیار داریم برای آنکه رسماً ایران را مسئول این حملات بدانیم، کافی نیست» و انتساب رسمی باید از طریق وزارت خارجه انجام شود؛ ایران اینترنشنال روز شنبه (۱۰:۲۲ گرینویچ ۱۴ نوامبر) همین اختلاف را گزارش کرد. این انتساب رسمی نیست. سازمان انتقال خون فرانسه (EFS) به ایران اینترنشنال (۰۹:۱۷) گفت تحقیقات قضایی درباره حمله سایبری به سامانه‌های سرمایشی مراکز نگهداری فرآورده‌های خونی آغاز شده است؛ در شب ۱۰ به ۱۱ آبان (۱ به ۲ نوامبر) سامانه‌های کنترل سردخانه‌ها در سه مرکز منطقه‌ای هدف قرار گرفتند و تنظیمات دما و یخ‌زدایی تغییر کرد، اما سامانه‌های هشدار و تکنسین کشیک ذخایر را حفظ کردند؛ این سازمان در پاسخ خود حمله را به کسی نسبت نمی‌دهد (ایران اینترنشنال یادآوری می‌کند مقام‌های فرانسه پیش‌تر سپاه را مسئول حملات به فروشگاه‌ها دانسته بودند؛ نسخه انگلیسی این خبر تاریخ آن شب را به اشتباه ۲۳ و ۲۴ اکتبر نوشته است). وال‌استریت ژورنال، به نقل ایران اینترنشنال (۰۴:۴۲)، نوشت هکرهای وابسته به حکومت ایران حملات به زیرساخت‌ها را افزایش داده‌اند و آن‌ها را مظنون اصلی سه حمله از تابستان — به تأسیسات آب در آمریکا، شبکه‌های دو نفتکش عازم تگزاس و صدها یخچال فروشگاهی در اروپا — دانست؛ گزارشی تک‌منبعی. در بریتانیا، آدام بیلی، سخنگوی ایران اینترنشنال، به کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران گفت احکام پنج‌شنبه علیه مصطفی سپه‌وند و فرهاد جوادی‌منش «تا زمانی که جمهوری اسلامی به کارزار تهدید به مرگ و خشونت علیه خبرنگاران ما ادامه می‌دهد، جان آن‌ها را امن‌تر نمی‌کند»؛ پلیس بریتانیا ویدیوی بازداشت آن دو را منتشر کرد (وحید آنلاین ۱۸:۲۳). در کانادا، نمایندگان محافظه‌کار در کمیته مهاجرت پارلمان طرحی اضطراری برای اخراج فوری مقام‌های جمهوری اسلامی ارائه کردند؛ تصمیمی از دولت گزارش نشده است.source

منابع