همه گزارش‌ها
روز 260 جنگ۱۴۰۵ آبان ۲۳, شنبه

روز ۲۶۰ — رویترز: ترامپ در صورت نبود اقدام تحریک‌آمیز ممکن است از حملات تازه خودداری کند؛ کاخ سفید دیدار ترامپ، پوتین و شی را تأیید کرد؛ ارتش و سپاه مدعی برخورد سه نفتکش با مین هستند؛ صداوسیما مدعی است فرفورد در تیررس است

Washington · Shenzhen · Moscow · Riyadh · Ankara · DohaStrait of Hormuz · Qeshm · Persian Gulf · Hormozgan · BushehrTehran · RAF Fairford · ViennaJerusalem · Washington · Riyadh · Baghdad · Khan YounisKaraj · Mashhad · Ilam · Tehran · Bandar Abbas · London · Berlin

تهران: صداوسیما مدعی است موشک خرمشهر با سرجنگی سبک‌تر پایگاه فرفورد در بریتانیا را در تیررس قرار می‌دهد و «مرزی برای برد موشک‌هایمان وجود ندارد»، با استناد به فرمان مجتبی خامنه‌ای برای پاسخی «بدون محدودیت جغرافیایی»، و تسنیم، وابسته به سپاه، مدعی است ایران از نظر فنی می‌تواند از سقف ۲ هزار کیلومتر فراتر رود — هیچ آزمایش یا پرتابی گزارش نمی‌شود؛ مرکز آلمای اسرائیل برآورد می‌کند بیش از ۱۷۰۰ موشک ایران به اسرائیل می‌رسد؛ حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده مجلس، می‌گوید ساخت «بمب هسته‌ای» اکنون مطالبه مردم است و نماینده‌ای دیگر از انتقام سخن می‌گوید — اظهارات، نه تصمیم — و نمایندگی ایران در وین گزارش آژانس را نقد می‌کند؛ عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، می‌گوید بسنت «جوجه‌ها را آخر پاییز بشمارد» و رقم ارز تأمین‌شده در روایت‌ها ۳۰٫۳ یا ۳۳ میلیارد دلار است، و اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، به نقل فارس می‌گوید مقام‌های آمریکایی اکنون مدعی‌اند ایرانیان جنگ را با انقلاب ۱۳۵۷ آغاز کردند

ایران
  • فارس ساعت ۱۷:۵۳ گرینویچ (۲۱:۲۳ به وقت ایران) ویدیوی صداوسیما را با عنوان «چه نقاطی در اروپا می‌تواند هدف موشک‌های ایران قرار بگیرد؟» منتشر کرد. به نوشته ایران اینترنشنال (۱۸:۵۲؛ متن ۱۹:۰۱)، صداوسیما در این گزارش ویدیویی مدعی شد «با تغییر وزن سرجنگی موشک خرمشهر، پایگاه هوایی فرفورد در بریتانیا در تیررس نیروهای مسلح جمهوری اسلامی قرار می‌گیرد»، تصاویری از انواع موشک‌ها نشان داد و گفت: «مرزی برای برد موشک‌هایمان وجود ندارد». گزارش به پیام مجتبی خامنه‌ای استناد می‌کند که به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر جمهوری اسلامی در ۹ آبان (۳۱ اکتبر) به فرماندهان ارشد نیروهای مسلح گفته بود هرگونه تهدید علیه حکومت با پاسخی «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» روبه‌رو می‌شود و خواستار به‌روزرسانی «بانک اهداف» برای دربرگرفتن «انواع دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن» شده بود. نسخه انگلیسی خبر ایران اینترنشنال «فوری» را «swift» برگردانده است؛ متن فارسی دنبال شده است. این ادعای توان از سوی رسانه حکومتی است؛ هیچ آزمایش، پرتاب یا استقراری گزارش نشده است. همان روز بی‌بی‌سی فارسی به نقل از روزنامه تایمز گزارش داد بریتانیا تابعیت مردی را که آمریکا او را به طراحی حمله به همین پایگاه از داخل ایران متهم می‌کند لغو کرده و به نوشته آن «آمریکا پس از کشف طرح حمله، بمب‌افکن‌های خود را از پایگاه فرفورد خارج کرد»؛ ایران هرگونه دخالت را رد کرده است (بخش پنجم). تحلیل یکی از اعضای تحریریه ایران اینترنشنال درباره این ویدیو (۱۵ نوامبر) به کار نرفته است.source
  • خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه، شنبه ۲۳ آبان با اشاره به آنچه «برداشته شدن محدودیت برد موشکی» خواند نوشت جمهوری اسلامی از نظر فنی توان افزایش برد موشک‌ها فراتر از سقف ۲ هزار کیلومتر را دارد؛ کاهش وزن سرجنگی «خرمشهر ۴» می‌تواند برد آن را به ۳ تا ۴ هزار کیلومتر برساند و پایگاه‌های آمریکا و متحدانش در بخش‌هایی از اروپا را در دسترس قرار دهد؛ برای سواحل شرقی آمریکا، از جمله نزدیک واشینگتن و نیویورک، بردی حدود ۱۰ هزار کیلومتر و برای کل خاک آمریکا بیش از ۱۳ هزار کیلومتر لازم است که به نوشته تسنیم با ظرفیت ماهواره‌برهای سپاه — «قاصد»، «ذوالجناح» و «قائم» — و تغییراتی در سامانه‌های پرتاب، سیلوها و طراحی سرجنگی دست‌یافتنی است (ایران اینترنشنال، ۰۸:۳۹ گرینویچ؛ متن ۰۹:۰۰). نسخه انگلیسی همان خبر نام نخست را «Ghaem» نوشته، اما متن فارسی «قاصد» است و دنبال شده است. این ادعای توان از سوی رسانه‌ای وابسته به سپاه است؛ هیچ آزمایش یا پرتابی گزارش نشده است. ایران اینترنشنال (۱۱:۵۲) به نقل از گزارش تازه مرکز پژوهشی اسرائیلی آلما نوشت جمهوری اسلامی بیش از ۱۷۰۰ موشک بالستیک با قابلیت رسیدن به اسرائیل دارد و به‌رغم حملات به زیرساخت‌های تولید، بازسازی توان موشکی را از سر گرفته است — برآورد یک مؤسسه پژوهشی، نه بیانیه رسمی اسرائیل؛ اظهارنظر عضو تحریریه ایران اینترنشنال در همان پست به کار نرفته است. بی‌بی‌سی فارسی (۱۰:۴۱، در یادداشتی تحلیلی) به بررسی بی‌بی‌سی وریفای از تصاویر ماهواره‌ای اوایل نوامبر اشاره کرد که از حفاری و ساخت‌وساز در دو مجموعه موشکی و نشانه‌های تعمیر و بازسازی در دست‌کم ۱۲ مرکز نظامی دیگر خبر می‌دهد، و افزود رسانه‌های ایران ۱۰ نوامبر (۱۹ آبان) از «رونمایی شهر موشکی جدید نیروی هوافضای سپاه» خبر داده بودند.source
  • حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نایب‌رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، به فارس گفت: «امروز یکی از مطالبات مردمی این است که ایران علاوه‌بر ایمان خود و موشک‌هایش، باید بمب هسته‌ای بسازد و آن را در اختیار داشته باشد» (فارس، ۰۹:۵۹ گرینویچ، با عنوان «تغییر دکترین هسته‌ای به یک مطالبۀ ملی تبدیل شده»؛ ایران اینترنشنال، ۱۰:۰۰). او یادآوری کرد رئیس‌جمهور وقت در اواخر مجلس نهم با آزمایش موشکی مخالفت می‌کرد و گفت استفاده یا عدم استفاده از آن «موضوع دیگری است که در زمان مقتضی درباره آن تصمیم‌گیری خواهد شد»؛ به نوشته بی‌بی‌سی فارسی (۱۲:۵۶) او گفت این تصمیم «از نظر شرعی، بر عهده ولی امر مسلمین خواهد بود». بی‌بی‌سی یادآوری کرد مجلس خبرگان پنجشنبه ۲۱ آبان خواستار بررسی خروج از ان‌پی‌تی شده بود (گزارش روز ۲۵۸) و اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، گفته است ایران همچنان عضو این پیمان و تا زمان عضویت ملزم به تعهدات آن است. علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی، به مهر گفت: «قطعا باید انتقام خون رهبر خود را از آمریکا و اسرائیل بگیریم» و توان پدافند و آفند هوایی «قطعا» متحول خواهد شد (ایران اینترنشنال، ۰۶:۰۷، که تاریخ را به اشتباه «۲۳ مهر» نوشته است). احمد بخشایش اردستانی، عضو همان کمیسیون، به فرارو گفت «احتمال وقوع جنگ همچنان وجود دارد، مگر اینکه مذاکرات بتواند گشایشی ایجاد کند» و مدعی شد جمهوری اسلامی به آمریکا فهمانده هر حمله‌ای به ایران با واکنش مستقیم علیه اسرائیل روبه‌رو می‌شود و «حمله به سایت هسته‌ای کلنگ مساوی با حمله به دیمونا خواهد بود» (ایران اینترنشنال، ۱۲:۲۶). فرهاد بشیری، نماینده پاکدشت، به خانه ملت از «اختلافات و ناهماهنگی‌های جدی» میان ترامپ و معاونش سخن گفت (۰۵:۵۱). نمایندگی ایران در سازمان‌های بین‌المللی در وین در بیانیه‌ای بی‌تاریخ (ایسنا، ایکس؛ بی‌بی‌سی ۰۸:۱۵) «مبنای حقوقی و فنی» گزارش‌های آژانس را نقد کرد: «آمریکا تجاوز را از قطعنامه‌های جانبدارانه حذف کرد، اما پیامدهای آن را نمی‌توان از واقعیت پاک کرد.» این‌ها اظهارات نمایندگان و بیانیه‌ای دیپلماتیک‌اند، نه تصمیم؛ هیچ طرح مجلس، مصوبه شورای عالی امنیت ملی یا موضع رهبر درباره دکترین هسته‌ای در پست‌ها نیامده است.source
  • عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، شنبه ۲۳ آبان در حاشیه جلسه هیئت دولت در پاسخ به خبرنگار صداوسیما درباره تهدید اسکات بسنت به تشدید تحریم‌ها (۱۳ نوامبر، گزارش روز ۲۵۹) گفت: «بسنت هنوز باید همان جوجه‌ای را که گفتم آخر پاییز بشمارد؛ اول آن را بشمارد بعد برود راجع به زمستان صحبت کند» (فارس، ۱۴:۳۹ گرینویچ). رقم ارز تأمین‌شده در روایت‌ها متفاوت است: «نزدیک به ۳۳ میلیارد دلار» و «الحمدلله شرایط خوب است» (فارس؛ بی‌بی‌سی فارسی، ۱۸:۰۳) در برابر «نزدیک به ۳۰.۳ میلیارد دلار» (ایران اینترنشنال، ۱۵:۳۴)؛ هر سه می‌گویند تأمین ارز دارو و کالاهای اساسی ادامه می‌یابد. به نقل فارس (۱۶:۰۲ و ۱۶:۱۱؛ فقط فارس)، وزیر اقتصاد گفت «تمامی مرزها باز هستند و تجارت با همسایگان روند صعودی دارد»، دولت «جنگ تمام‌عیار اقتصادی و محاصرۀ دریایی» را مدیریت می‌کند و بسیاری از اقدامات ضدتحریم «در پشت‌صحنه» انجام می‌شود؛ عباس عراقچی (فارس، ۱۶:۱۸) گفت باید شرایطی ایجاد شود که «فشار تحریم‌ها نتواند کشور را به تسلیم وادار کند» و به سفیران مأموریت داده از هیچ فرصت اقتصادی چشم‌پوشی نکنند. اسماعیل بقایی (فارس، ۱۶:۴۴) در واکنش به «اظهارات تهدیدآمیز مقامات آمریکایی علیه ملت ایران» گفت آمریکا سیاست شکست‌خورده «تهدید، تحریم، تروریسم و تجاوز» را با نام‌های تازه تکرار می‌کند و در یادداشتی در ایکس (فارس، ۲۱:۱۰) نوشت مقامات آمریکایی «گزاره جدیدی ابداع کرده‌اند: آمریکا جنگ با ایران را آغاز نکرده است، بلکه ایرانیان با انقلاب ۱۳۵۷ آغازکننده جنگ بودند» و آمریکا را آغازگر «تجاوز نظامی» ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ خواند — هیچ پستی این جمله را از مقامی آمریکایی نقل نمی‌کند و این صورت‌بندی خود بقایی است. محمود نبویان، عضو کمیسیون امنیت ملی، در ایکس نوشت برخی با وجود «نظر صریح» رهبر و اشکالات «تفاهم ۱۴‌بندی اسلام‌آباد» هنوز به تفاهم پایان جنگ با «قاتل رهبر» می‌بالند، در حالی که به ادعای او «دشمن» از روز نخست تعهداتش را نقض کرده و از تفاهم خارج شده است (ایران اینترنشنال، ۱۷:۲۴). این‌ها اظهارات مقام‌های حکومتی‌اند؛ موضع مذاکراتی تازه‌ای اعلام نشد.source

داخل ایران و خارج: بی‌بی‌سی وریفای گزارش می‌دهد مجید آدینه، از معترضان دی ۱۴۰۴، چند ماه پس از بازداشت اعدام شد، و به نوشته گاردین محمدجواد وفایی ثانی، قهرمان سابق بوکس محکوم به اعدام، جایزه مگنیتسکی را دریافت می‌کند؛ شرکت ملی گاز می‌گوید دست‌کم ۱۱ استان در معرض تنش گازی‌اند و ارقامی از گاز از دست‌رفته در جنگ می‌دهد که با رقم معاون وزیر نیرو متفاوت است، و محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در میانه گزارش‌های صف بنزین از مقام‌ها می‌خواهد درباره بنزین اظهارنظر نکنند؛ واژگونی اتوبوس کارکنان یک مجتمع گاز در ایلام طبق آمار رسمی شامگاه شنبه دست‌کم ۱۰ و طبق آمار یکشنبه ۱۲ کشته برجا می‌گذارد؛ به نوشته تایمز به نقل بی‌بی‌سی فارسی، بریتانیا تابعیت مردی را که آمریکا به طراحی حمله به پایگاه فرفورد از داخل ایران متهم می‌کند لغو کرده است — ایران دخالت را رد می‌کند

ایران
  • بی‌بی‌سی فارسی (۲۰:۴۵ گرینویچ) در نخستین قسمت از مجموعه‌ای سه‌قسمتی از بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی (گزارش فرزاد صیفی‌کاران) گزارش داد مجید آدینه، از معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴ در کرج، «تنها چند ماه پس بازداشت، اعدام شد»؛ به گفته نزدیکانش که با بی‌بی‌سی صحبت کردند، او چند مؤسسه خیریه داشت، به کودکان محروم و بی‌سرپرست کمک می‌کرد و «برای آینده‌ای بهتر» به اعتراضات رفته بود. تاریخ اجرای حکم و اتهام‌ها در پست نیامده است. رادیو فردا (۱۲:۵۵) به نقل از گاردین (جمعه ۲۲ آبان) نوشت محمدجواد وفایی ثانی، قهرمان سابق بوکس که در زندان وکیل‌آباد مشهد در انتظار اجرای حکم اعدام است، جایزه حقوق بشری مگنیتسکی را در بخش «فعال برجسته حقوق بشر» در مراسمی در لندن دریافت کرد و در پیامی کتبی از زندان آن را به نام همه کسانی پذیرفت که برای ایرانی آزاد زندانی، شکنجه یا به اعدام محکوم شده‌اند: «ما هرگز تسلیم نخواهیم شد و تن به خواری نخواهیم داد». او پس از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ بازداشت شد، به اتهام «حمایت از سازمان مجاهدین خلق» و «افساد فی‌الارض» سه بار به اعدام محکوم شده و دیوان عالی کشور در مهر ۱۴۰۴ حکم را تأیید کرده است؛ گروه‌های حقوق بشری درباره خطر اعدام قریب‌الوقوع او هشدار داده‌اند. گاردین خبر را جمعه ۲۲ آبان (۱۳ نوامبر) منتشر کرد، اما کانال‌های تأییدشده آن را تنها روز ۱۴ نوامبر بازتاب دادند. ایران اینترنشنال (۱۹:۵۱ گرینویچ ۱۳ نوامبر) به نقل از گاردین نوشته بود دست‌کم شش ورزشکار ایرانی در خطر اعدام‌اند و نمایندگان ایران در کمیته بین‌المللی المپیک برای آنان کاری نکرده‌اند. تاریخ اجرایی برای هیچ حکمی گزارش نشده است.source
  • سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز، گفت «۶۸ درصد» تولید روزانه گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء مصرف می‌شود، «دست‌کم ۱۱ استان» در معرض تنش گازی‌اند و وضعیت در مازندران، گلستان و خراسان شمالی گسترده‌تر خواهد بود؛ به گفته او از «۲۳۰ میلیون مترمکعب» گازی که در جنگ از دست رفت، «۹۵ میلیون مترمکعب» بازگشته و حدود «۱۰۰ میلیون مترمکعب» دیگر طی روزهای آینده بازمی‌گردد (بی‌بی‌سی فارسی، ۱۵:۴۴ گرینویچ). همان روز مصطفی رجبی‌مشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، به ایلنا گفت «روزانه ۱۳۰ میلیون متر مکعب» از ظرفیت گاز کشور «به‌دلیل جنگ» از دست رفته، تأمین سوخت نیروگاه‌ها در زمستان دشوارتر است، کسری ۴۰۰ میلیون مترمکعبی با مدیریت مصرف از طریق اصناف، استانداری‌ها، دهیاری‌ها، مساجد و تشکل‌های مردمی جبران می‌شود و مازوت‌سوزی ادامه می‌یابد ولی افزایش نمی‌یابد (ایران اینترنشنال ۰۶:۴۸؛ رادیو فردا ۱۰:۵۳). دو رقم کنار هم: ۲۳۰ میلیون مترمکعب از دست‌رفته که ۹۵ میلیون آن بازگشته (شرکت ملی گاز، بی‌ذکر «روزانه») در برابر ۱۳۰ میلیون مترمکعب در روز (معاون وزیر نیرو)؛ پست‌ها آن‌ها را با هم تطبیق نمی‌دهند و سرپرست وزارت نفت ۱۳ نوامبر به نقل فارس گفته بود گاز از دست‌رفته سکوی حادثه‌دیده پارس جنوبی جبران شده است. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، از مقام‌ها خواست پیش از نهایی شدن تصمیمات درباره بنزین اظهارنظر نکنند و گفت تصمیم نهایی فقط از سوی سخنگوی دولت یا مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش اعلام می‌شود (فارس ۰۹:۳۳؛ بی‌بی‌سی ۱۴:۱۰)؛ به نوشته بی‌بی‌سی، گزارش‌ها و تصاویری از صف‌های طولانی، به‌ویژه در جنوب، پس از سخنان اسماعیل سقاب اصفهانی درباره جمع‌آوری کارت‌های سوخت جایگاه‌ها در برخی استان‌های مرزی و احتمال تغییر نرخ سوم (لیتری ۱۰ هزار تومان) منتشر شده است. رادیو فردا (۱۵:۰۱) نوشت کانال تلگرامی «اعتراض مدنی بازار» روز شنبه تصاویری از صف‌های طولانی در بندرعباس منتشر کرد (تأییدنشده). به نقل فارس، مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی گفت دولت «تصمیم جدیدی در خصوص بنزین نگرفته» و ساماندهی کارت اضطرار در استان‌های مرزی از مرداد آغاز شده است (۱۵:۳۲)، و سخنگوی دیوان محاسبات گفت کمتر از ۵ درصد قاچاق سوخت بنزین و حدود ۹۰ درصد گازوئیل است (۱۳:۲۷). به نقل ایران اینترنشنال (۱۴:۰۵)، اتحادیه تعاونی‌های لبنی از تصویب افزایش قیمت شیر خبر داد. شاهزاده رضا پهلوی در ایکس نوشت کمبود گاز و انرژی «نه از کمبود منابع، بلکه از بی‌کفایتی و غارت ثروت ملی» است و «زمستانی سخت در پیش است» (ایران اینترنشنال، ۱۸:۱۷).source
  • اتوبوس حامل کارکنان شرکت ان‌جی‌ال دهلران شامگاه شنبه ۲۳ آبان، به گزارش ایسنا ساعت ۱۹:۲۳ به وقت ایران (حدود ۱۵:۵۳ گرینویچ)، در محور دشت‌عباس به مورموری، در محدوده سه‌گر و حوالی چاه‌های نفت، واژگون شد. آمارها با گذشت زمان بالا رفت: فارس (۱۸:۱۵ گرینویچ) ۵ کشته و بیش از ۱۷ مصدوم، رئیس پلیس راه ۷ کشته و ۲۵ مصدوم و رئیس هلال احمر دهلران ۱۰ کشته (رادیو فردا، ۱۹:۵۲)، رئیس اورژانس ایلام ۱۰ کشته و ۱۸ مصدوم (ایران اینترنشنال، ۲۰:۱۸) و بی‌بی‌سی فارسی (۲۳:۴۸) دست‌کم ۱۱ کشته و ۲۵ مجروح؛ روز یکشنبه شمار کشته‌ها ۱۲ نفر، از جمله راننده، اعلام شد و شمار مصدومان ۱۵، ۱۶ یا ۱۸ گزارش شد (ایران اینترنشنال، رادیو فردا و بی‌بی‌سی، ۱۵ نوامبر). وحید آنلاین (۲۱:۲۶) نوشت پیش از اعلام نخستین آمار رسمی («سه کشته») در پیام‌ها اعداد دورقمی گفته می‌شد و گفته می‌شود همه کشته‌شدگان اهل آبدانان بودند. امرالله میسائی، دادستان آبدانان، گفت «علت وقوع حادثه، عوامل مؤثر در بروز آن و ابعاد احتمالی قصور یا تخلف در دست بررسی» است و از مردم خواست در محوطه بیمارستان تجمع نکنند؛ استانداری یک روز عزای عمومی در استان و دو روز در آبدانان اعلام کرد. روز یکشنبه رئیس کانون شوراهای اسلامی کار ایلام گفت اتوبوسِ شرکت پیمانکار معاینه فنی معتبر نداشت و لاستیک‌هایش «کاملاً صاف و فرسوده» بود (رادیو فردا، ۱۲:۰۷ گرینویچ ۱۵ نوامبر). این حادثه‌ای جاده‌ای است و در آمار تلفات جنگ نیامده است. ساعت ۱۷:۴۰ تا ۱۷:۴۳ به وقت ایران (حدود ۱۴:۱۰ تا ۱۴:۱۳ گرینویچ) خوانندگان وحید آنلاین از لرزشی دو سه ثانیه‌ای در نارمک، تهرانپارس، شریعتی، حکیمیه و لواسان خبر دادند؛ بیشترشان آن را زلزله دانستند، یکی پیش از لرزش صدایی شنیده بود و یکی نوشت «انگار یچیزی زیر زمین ترکید». پست بعداً با عنوان «زلزله به بزرگی ۲٬۸ در عمق ۱۲ کیلومتری لواسان تهران» به‌روز شد (منبع رقم در پست نیامده)؛ آسیبی گزارش نشد و برداشت «انفجار» پیامی تک و تأییدنشده است. لرزه‌های بعدی لواسان در ۱۵ نوامبر به روز ۲۶۱ تعلق دارد.source
  • بی‌بی‌سی فارسی (۱۵:۴۴ گرینویچ) به نقل از پرس اسوسیشن و روزنامه تایمز نوشت محمدعلی الحسنی، یکی از سه نفری که آمریکا آنها را به طراحی حملات تروریستی با حمایت ایران متهم کرده، ماه گذشته با نامه شبانه محمود، وزیر کشور بریتانیا، به دلایل امنیت ملی تابعیت بریتانیایی خود را از دست داد؛ او که تابعیت عراقی هم دارد متهم است از داخل ایران برای حمله به پایگاه نیروی هوایی سلطنتی در فرفورد برنامه‌ریزی کرده و به گفته مقام‌های آمریکایی در اوت و سپتامبر به افرادی در بریتانیا برای شناسایی اطراف پایگاه و تهیه ون، بشکه سوخت و مواد پول داده است. به نوشته بی‌بی‌سی، کیفرخواستی که وزارت دادگستری آمریکا «روز سه‌شنبه» منتشر کرد او و محسن مهاجری و محمدباقر سعد داوود الساعدی را به همکاری با سپاه و کتائب حزب‌الله در حدود ۱۸ حمله و طرح حمله در اروپا و تلاش برای بمب‌گذاری در کنیسه‌ای در نیویورک متهم می‌کند؛ دو مرد ۲۴ ساله ساکن لندن پیش‌تر در این پرونده متهم شده‌اند؛ الحسنی چند هفته پس از آغاز جنگ در فوریه بریتانیا را ترک کرد؛ «آمریکا پس از کشف طرح حمله، بمب‌افکن‌های خود را از پایگاه فرفورد خارج کرد» و «ایران هرگونه دخالت در این ماجرا را رد کرده است». این گزارش روزنامه است، نه بیانیه وزارت کشور بریتانیا. ایران اینترنشنال (۱۹:۳۳) بر پایه تحقیقات خود گفت سپاه «برای خون‌خواهی خامنه‌ای» (علی خامنه‌ای) شبکه‌ای ساخته که در شش ماه ۱۸ عملیات تروریستی در اروپا انجام داده است — یافته خود این رسانه. در لندن، ایمان زند، ۴۷ ساله و شهروند بریتانیایی-ایرانی، جمعه ۲۲ آبان در دادگاه وود گرین اتهام در اختیار داشتن مواد منفجره با قصد آسیب به اموال را پذیرفت (پیش‌تر در ۲۰ آبان اتهام ایجاد انفجار را پذیرفته بود)؛ او در فوریه ۲۰۲۶ به مرکز اسلامی انگلستان در مایدا ویل کوکتل‌مولوتف پرتاب کرده بود و به گفته پلیس احتمالاً تصور می‌کرد این مرکز با دولت ایران مرتبط است (بی‌بی‌سی، ۱۲:۴۳). ایران اینترنشنال (۱۱:۴۸) گزارش داد پارلمان آلمان اختیارات نهادهای اطلاعاتی را برای مقابله با جاسوسی جمهوری اسلامی، روسیه و چین گسترش داده است؛ پست بی‌بی‌سی درباره همین مصوبه (۱۳ نوامبر) از ایران نامی نمی‌برد. در آمریکا، پروازها پس از توقفی حدوداً پنج‌ساعته به‌کندی از سر گرفته شد و شان دافی، وزیر ترابری، علت را مشکلی پس از ارتقای سیم مسی به فیبر نوری دانست (بی‌بی‌سی، ۱۸:۵۳)؛ در هیچ پستی نشانه‌ای از نقش ایران نیامده است.source

تنگه هرمز: نیروی دریایی ارتش مدعی است بامداد شنبه یک نفتکش با سامانه‌های ردیابی خاموش در «منطقه ممنوعه» شرق تنگه با مین دریایی برخورد کرد و آتش گرفت، و نیروی دریایی سپاه مدعی است شامگاه شنبه دو نفتکش دیگر در جنوب تنگه با مین برخورد کردند و دو نفتکش دیگر با اخطار آن بازگشتند — نام هیچ کشتی‌ای داده نمی‌شود و هیچ طرف سومی هیچ‌یک از ادعاها را تأیید نمی‌کند، و بی‌بی‌سی فارسی موضع سنتکام را یادآوری می‌کند که مسیرها مین‌روبی شده و ایران با پهپاد و موشک به کشتی‌ها حمله می‌کند؛ سپاه مدعی است یک پهپاد ام‌کیو-۱ آمریکایی را در جنوب قشم سرنگون کرده — «هفدهمین» — و واکنشی از آمریکا نمی‌آید؛ سنتکام می‌گوید بیش از یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون بشکه نفت خام با حفاظت آمریکا از هرمز عبور کرده، در حالی که رئیس سازمان شیلات ایران بی‌ذکر تاریخ مدعی است قایق‌های ماهیگیری «هر شب» هدف حملات آمریکا قرار می‌گیرند؛ رئیس یک نهاد سازمان ملل از دو طرف می‌خواهد روزانه به پنج کشتی کود اجازه عبور دهند، و نیروی دریایی آمریکا از بازگشت ناوشکن اسپروئنس پس از ۳۵۷ روز خبر می‌دهد

خلیج فارس و دریایی
  • نیروی دریایی ارتش در اطلاعیه‌ای که فارس نخستین بار ساعت ۰۴:۲۲ گرینویچ (۰۷:۵۲ به وقت ایران) منتشر کرد مدعی شد: «بامداد امروز، یک نفتکش متخلف که بی‌توجه به هشدارهای قبلی، با خاموش‌کردن سامانه‌های ردیابی و شناسایی در منطقهٔ ناامن و ممنوعهٔ شرق تنگهٔ هرمز تردد می‌کرد، براثر برخورد با مین دریایی دچار آتش‌سوزی و متوقف شد»؛ و افزود هر نفتکش متخلفی در این منطقه «دچار آتش‌سوزی خواهد شد» و صاحبان نفتکش‌ها «با اعتماد به یاوه‌سرایی‌های رئیس‌جمهور جنایتکار آمریکا» سرمایه خود را «به جنگ مین‌ها» می‌فرستند. ایران اینترنشنال (۰۴:۵۴) آن را بازتاب داد و نوشت «منابع معتبر هنوز این خبر را تایید نکرده‌اند»؛ در متن ۱۲:۳۰ همین رسانه آمده ارتش تأکید کرد شرق تنگه «به‌طور کامل تحت کنترل و رصد» نیروی دریایی ارتش است. بی‌بی‌سی فارسی (۰۵:۱۷) نوشت نفتکش «دچار سانحه شده» و یادآوری کرد «سنتکام می‌گوید همه مسیرهای بین‌المللی تنگه هرمز را مین‌روبی کرده و ایران برای حمله به این شناورها از پهپاد و موشک استفاده می‌کند» — موضع سنتکام به بیان بی‌بی‌سی، بی‌تاریخ و بی‌پیوند، که با علت «مین» در روایت ارتش نمی‌خواند؛ مقام‌های هر دو کشور می‌گویند کنترل تنگه را در دست دارند. بی‌بی‌سی در جمع‌بندی ۰۶:۳۰ از «برخورد سه نفتکش با مین» به روایت سپاه و ارتش نوشت — دو نفتکشی که سپاه شامگاه ۱۳ نوامبر مدعی شد (گزارش روز ۲۵۹) و همین یک مورد. فارس ساعت ۱۰:۱۷ در پاسخ به همان پست از قول نیروی دریایی ارتش نوشت «بامداد امروز یک نفت‌کش متخلف دیگر» در منطقه ممنوعه شرق تنگه با مین برخورد کرد و آتش گرفت؛ این تنها در فارس آمده و از متن پیدا نیست که شناوری دوم است یا بازگویی همان ادعا. نام، پرچم، موقعیت دقیق، مالک یا وضعیت خدمه داده نشده و تا پایان روز هیچ گزارشی از UKMTO، مرکز مشترک اطلاعات دریایی، امبری، مالک یا کشور صاحب پرچم درباره رویدادی در ۱۴ نوامبر در کانال‌های تأییدشده یا فارس نیامد.source
  • فارس ساعت ۲۱:۳۱ گرینویچ (۰۱:۰۱ بامداد یکشنبه ۲۴ آبان به وقت ایران) با عنوان «انفجار و آتش‌سوزی ۲ نفتکش متخلف در جنوب تنگهٔ هرمز» اطلاعیه نیروی دریایی سپاه را منتشر کرد: «ساعتی پیش دو فروند نفتکش متخلف که با سامانه‌های ناوبری و شناسایی خودکار خاموش، به‌طور مخفیانه سعی در تردد از مسیر غیرمجاز تنگهٔ هرمز را داشتند پس از برخورد با مین‌های دریایی منفجر و دچار آتش‌سوزی شدید شدند»؛ و «پس از انفجار این دو نفتکش، دو فروند نفتکش دیگر که قصد عبور مخفیانه را داشتند به اخطارهای مرکز کنترل تردد نیروی دریایی سپاه در تنگهٔ هرمز تمکین کرده و به سمت آب‌های خلیج فارس برگشتند». «ساعتی پیش» حدود ۲۰:۳۰ گرینویچ (نیمه‌شب به وقت ایران) است. ایران اینترنشنال (۲۱:۵۷؛ متن ۲۲:۳۱ با فارسی می‌خواند) و وحید آنلاین (۲۲:۵۱، «بامداد یکشنبه در بیانیه‌ای») آن را بازتاب دادند. بی‌بی‌سی فارسی (۲۳:۲۳) نوشت «نیروی دریایی سپاه» می‌گوید سه نفتکش روز شنبه پس از برخورد با مین آتش گرفتند — یکی اوایل شنبه در بخش شرقی تنگه و دو دیگر در ساعات بعد — و به نقل ایرنا رویداد را «عصر شنبه» دانست؛ اما ادعای نفتکش بامداد شنبه از نیروی دریایی ارتش بود (بی‌بی‌سی، ۰۵:۱۷)، نه سپاه، و این خطای انتساب دنبال نشده است. زمان در هر دو روایت در ۱۴ نوامبر به وقت گرینویچ می‌افتد. بدین‌سان در دو روز سپاه و ارتش از آسیب دیدن شش شناور خبر داده‌اند — ۱۳ نوامبر یک کشتی گاز مایع و دو نفتکش (سپاه)، ۱۴ نوامبر یک نفتکش (ارتش) و دو نفتکش (سپاه) — به‌علاوه دو نفتکش برگشته و ادعای فقط‌فارسی «نفتکشی دیگر»؛ نام هیچ‌کدام داده نشده و هیچ‌کدام را UKMTO، مرکز مشترک اطلاعات دریایی، امبری، مالک یا کشور صاحب پرچم در پست‌های روز تأیید نکرده است.source
  • روابط عمومی سپاه در اطلاعیه‌ای که فارس ساعت ۱۱:۴۷ گرینویچ (۱۵:۱۷ به وقت ایران) منتشر کرد مدعی شد: «دقایقی پیش (۱۴.۳۰) هفدهمین پهپاد MQ1 آمریکا توسط سامانۀ نوین پدافند پیشرفته هوافضای سپاه در آسمان جزیرۀ قشم رهگیری و منهدم شد»؛ فارس (۱۱:۵۵) گرافیکی با عنوان «آمار پهپادهای آمریکایی MQ1 منهدم‌شده به ۱۷ عدد رسید» منتشر کرد. بی‌بی‌سی فارسی (۱۳:۳۴) به نقل از تسنیم نوشت سپاه این پهپاد «شناسایی-رزمی» متعلق به «ارتش متجاوز آمریکا» را روز شنبه ۲۳ آبان حدود ساعت ۱۴:۳۰ به وقت محلی (۱۱:۰۰ گرینویچ) «در جنوب جزیره قشم» با سامانه جدید پدافند هوایی نیروی هوافضا سرنگون کرده و تسنیم در گزارشی جداگانه شمار پهپادهای منهدم‌شده را ۱۷ فروند ام‌کیو-۱ و ۵۶ فروند ام‌کیو-۹ اعلام کرده است. بی‌بی‌سی افزود نیروهای مسلح ایران در هفته‌های اخیر بارها از سرنگونی یا به غنیمت گرفتن پهپادهای ام‌کیو-۹، ام‌کیو-۱، ام‌کیو‌ام-۱۷۰ و لوکاس سخن گفته‌اند، «سنتکام پیش‌تر در چند مورد اظهارات نظامی سپاه پاسداران را رد کرده است» و این آمار «به‌طور مستقل تایید نشده است». فارس محل را «در آسمان جزیره قشم» و بی‌بی‌سی «در جنوب جزیره قشم» می‌نویسد. تا پایان روز هیچ واکنشی از سنتکام یا مقام‌های آمریکایی در کانال‌های تأییدشده یا فارس نیامد؛ ادعای روز پیش ارتش درباره سرنگونی یک ام‌کیو-۱ بر فراز کوهستک (۱۳ نوامبر، گزارش روز ۲۵۹) نیز بی‌پاسخ ماند. این ادعایی تأییدنشده است.source
  • سنتکام در پستی در ایکس (در فهرست اخبار روز، ۱۷:۳۱ گرینویچ) با انتشار تصاویری از گشت جنگنده‌های اف-۱۶ نیروی هوایی آمریکا بر فراز آب‌های منطقه به انگلیسی نوشت بیش از یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون بشکه نفت خام «از سوی شرکای خلیج فارس با حفاظت آمریکا» از تنگه هرمز حمل شده است (ایران اینترنشنال، ۱۷:۵۶). بی‌بی‌سی فارسی (۰۴:۳۱ گرینویچ ۱۵ نوامبر) نوشت سنتکام این را «روز شنبه» گفت و «جزییات بیشتری ارائه نداد»؛ بازه زمانی این رقم گفته نشده و همان رقمی است که در ترجمه ماشینی وحید آنلاین از مصاحبه اسکات بسنت در ۱۳ نوامبر آمده بود (گزارش روز ۲۵۹). این بیان وضعیت حفاظت و اسکورت است؛ درگیری یا توقیفی گزارش نشد. در مقابل، حمزه رستم‌پور، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان شیلات، مدعی شد از آغاز جنگ «۱۵ صیاد» کشته شده‌اند و بیش از «۵۰۰ واحد صیادی» در هرمزگان و بوشهر هدف حملات آمریکا قرار گرفته‌اند و گستردگی خسارت‌ها «نشان می‌دهد که قایق‌های ماهیگیری هر شب هدف حملات آمریکا قرار می‌گیرند» — در قشم، جاسک، ابوموسی، بوشهر، دیلم، دیر و عسلویه (بی‌بی‌سی فارسی، ۱۵:۴۵)؛ او تاریخ یا رویداد مشخصی نداد و هیچ واکنشی از سنتکام در پست‌ها نیامد. خورخه موریرا دا سیلوا، رئیس دفتر خدمات پروژه‌ای سازمان ملل، در کاپ ۳۱ در آنتالیا گفت ایران و آمریکا باید «فورا» اجازه عبور محموله‌های کود شیمیایی را بدهند: «اساسا آنچه مورد نیاز است عبور روزانه پنج کشتی حامل کود شیمیایی است» (بی‌بی‌سی، ۲۲:۱۱)؛ پاسخی از دو طرف نیامد. نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد ناوشکن «یو‌اس‌اس اسپروئنس» پس از ۳۵۷ روز — طولانی‌ترین مأموریت از این نوع از جنگ جهانی دوم — به پایگاهش در کالیفرنیا بازگشت و در اوج جنگ ده‌ها موشک به اهداف نظامی در ایران شلیک کرده بود؛ ایران می‌گوید یکی از این حملات در ماه مارس مدرسه‌ای در میناب را زد و دست‌کم ۱۲۰ کودک کشته شدند (بی‌بی‌سی، ۱۸:۰۸). مسعود دانشمند، عضو هیئت‌مدیره کانون مؤسسات حمل‌ونقل، به ایلنا گفت اکنون تنها واردات مواد غذایی و مواد اولیه دارویی از بنادر جنوبی مجاز است و از آغاز محدودیت‌ها در فروردین آمار قابل اتکایی منتشر نشده؛ به نوشته بی‌بی‌سی محاصره دریایی بنادر ایران از ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ آغاز شد.source

واشینگتن و دیپلماسی: رویترز به نقل از سه منبع گزارش می‌دهد ترامپ به مشاورانش گفته اگر ایران یا حوثی‌ها اقدام تحریک‌آمیز تازه‌ای نکنند، ممکن است از حملات تازه به ایران خودداری کند — هرچند هنوز درباره چگونگی پایان جنگ تصمیم نگرفته — و یک ناو هواپیمابر سوم «در روزهای آینده» به خاورمیانه اعزام می‌شود؛ یک مقام کاخ سفید می‌گوید «فقط رئیس‌جمهور ترامپ می‌داند چه خواهد کرد و چه زمانی»، رویترز می‌نویسد به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا حملات تازه احتمالاً مطالبات تهران را چندان تغییر نمی‌دهد، و واشینگتن‌پست به نقل از یک مقام می‌گوید دولت به حفظ محاصره و تحریم‌ها متمایل است؛ کاخ سفید دیدار سه‌جانبه ترامپ، پوتین و شی را ۱۹ نوامبر در شنژن با محوریت کاهش تسلیحات هسته‌ای تأیید می‌کند و مقام‌های بی‌نام آمریکایی می‌گویند «ممکن است» درباره ایران هم گفت‌وگو شود، و کرملین تاریخ را تأیید می‌کند؛ تایمز اسرائیل به نقل از دو مقام می‌گوید مذاکره‌کنندگان نگران‌اند نتانیاهو بدون موافقت ترامپ حمله کند و می‌نویسد ایران با انتقال اورانیوم با غنای بالا به خارج مخالف است — گزارش‌های تک‌منبعی از منابع بی‌نام

جهانی
  • خبرگزاری رویترز روز شنبه ۲۳ آبان در گزارشی اختصاصی به نقل از سه منبع آگاه نوشت دونالد ترامپ در روزهای اخیر به مشاوران ارشد خود گفته است اگر ایران یا حوثی‌های مورد حمایت تهران اقدام تحریک‌آمیز تازه‌ای علیه آمریکا انجام ندهند، ممکن است از صدور دستور حملات نظامی جدید علیه ایران خودداری کند (نخستین بازتاب در کانال‌های تأییدشده: وحید آنلاین، ۱۳:۰۰ گرینویچ، ۱۶:۳۰ به وقت ایران). به نوشته رویترز، او این موضوع را در نشست‌هایی با مشاوران امنیت ملی و پس از دریافت گزارش‌های اطلاعاتی مطرح کرده، اما به گفته مقام‌های کنونی و پیشین آمریکا هنوز درباره چگونگی پایان دادن به جنگ تصمیم نهایی نگرفته و با درخواست متحدان منطقه‌ای برای پرهیز از بازگشت به جنگ تمام‌عیار ابراز همدلی کرده است. محمد بن سلمان و رجب طیب اردوغان در تماس‌های دو هفته گذشته از او خواسته‌اند حملات را از سر نگیرد و او تعهد مشخصی نداده است. به نقل ایران اینترنشنال (۱۳:۳۳) از دو منبع رویترز، ترامپ در تماس ۹ آبان (۳۱ اکتبر) به ولیعهد سعودی گفته بود قصد دارد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای حمله به ایران را از سر بگیرد و او با این استدلال که تحریم‌ها در حال نتیجه دادن است خواستار خودداری شده بود — روایتی منبع‌دار از سخنی در گذشته، نه دستور. اردوغان از ۶ آبان (۲۸ اکتبر) سه بار با ترامپ گفت‌وگو کرده و بیانیه ریاست‌جمهوری ترکیه درباره تماس ۱۶ آبان (۷ نوامبر) بر پایان تنش‌ها تأکید کرده بود. به نوشته رویترز، «ارتش آمریکا در روزهای آینده یک ناو هواپیمابر سوم را به خاورمیانه اعزام می‌کند» تا جایگزین یکی از دو ناو حاضر شود، هرچند منابع گفته‌اند در صورت نیاز ممکن است هر سه هم‌زمان در منطقه بمانند؛ نام ناو داده نشده، نیروی دریایی یا سنتکام آن را در پست‌ها تأیید نکرده‌اند و هیچ پستی از ورود ناوی تازه به منطقه خبر نمی‌دهد. رادیو فردا (۱۴:۲۰) و بی‌بی‌سی فارسی (۱۵:۱۹) نیز گزارش را بازتاب دادند؛ وحید آنلاین، ایران اینترنشنال و رادیو فردا فعل «خودداری کند» را به کار می‌برند و بی‌بی‌سی «به تعویق بیندازد». این گزارشی تک‌منبعی از منابع بی‌نام است، نه اعلام رسمی.source
  • بی‌بی‌سی فارسی (۱۵:۱۹ گرینویچ، ۱۸:۴۹ به وقت ایران) جزئیات بیشتری از گزارش رویترز آورد: به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا، حملات دوباره به ایران «احتمالاً تغییر قابل‌توجهی در مطالبات تهران در مذاکرات ایجاد نخواهد کرد»، با این حال ارتش آمریکا همچنان برای تشدید عملیات در صورت لزوم آماده است — توصیف منابع، نه دستور؛ و یک مقام کاخ سفید در پاسخ به رویترز گفت ترامپ تنها تصمیم‌گیرنده درباره اقدامات نظامی آمریکاست و «فقط رئیس‌جمهور ترامپ می‌داند چه خواهد کرد و چه زمانی». رادیو فردا (۱۴:۲۰) افزود روزنامه واشینگتن‌پست روز جمعه به نقل از یک مقام آمریکایی آگاه از نشست‌های غیرعلنی نوشت ترامپ فعلاً تمایلی به بازگشت به جنگ گسترده ندارد و دولت به حفظ وضع موجود — ادامه محاصره دریایی و تحریم‌ها — بدون ازسرگیری جنگ یا شتاب برای توافق نهایی متمایل است؛ رادیو فردا یادآوری کرد ترامپ هفته گذشته پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر گفته بود عملیات نظامی علیه ایران عملاً پایان یافته است. آسوشیتدپرس (ایران اینترنشنال، ۰۶:۲۰) از «اظهارات متناقض» ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای نوشت: از یک سو گفته بعید است به حملات جدید نیاز باشد و از سوی دیگر آمریکا دیگر به توافق با تهران نیازی ندارد، و به جی‌دی ونس دستور داده تمرکز خود را از پرونده ایران بردارد، در حالی که ونس احتمال ازسرگیری تماس با مقام‌های ایرانی را بررسی می‌کرد. سخن مارکو روبیو در شامگاه جمعه که «دیگر نیازی به اقدام نظامی وجود ندارد» در گزارش روز ۲۵۹ آمده است. در هیچ پستی دستور حمله، مهلت یا پیشنهاد توافق نیامده است؛ گزارش‌های رویترز و واشینگتن‌پست بر منابع بی‌نام تکیه دارند و تنها جمله منسوب به کاخ سفید غیرمتعهد است.source
  • بی‌بی‌سی فارسی ساعت ۰۴:۲۳ گرینویچ (۰۷:۵۳ به وقت ایران) نوشت کاخ سفید تأیید کرده ترامپ در سفر هفته آینده به چین برای اجلاس آسیا و اقیانوسیه (اپک) دیداری سه‌جانبه با ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ خواهد داشت؛ سخنگوی کاخ سفید (به نوشته بی‌بی‌سی «اولیویا ولز») به خبرنگاران گفت یکی از موضوعات کاهش تسلیحات هسته‌ای در جهان خواهد بود؛ «مقامات آمریکایی اظهار داشته‌اند که ممکن است در این نشست درباره ایران گفتگو شود، اما موضوع اوکراین مطرح نخواهد شد»، و به نقل خبرگزاری فرانسه یک مقام ارشد آمریکایی روز جمعه گفت: «به گمانم رئیس‌جمهور قصد دارد در نشست سه‌جانبه با شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین، درباره ایران صحبت کند.» فارس (۰۶:۱۹) به نقل از نیویورک‌پست زمان را پنجشنبه در شنژن نوشت و به نقل از رویترز محور اصلی را «توافقی بلندپروازانه برای کنترل تسلیحات هسته‌ای» دانست که کره شمالی و «جنگ آمریکا علیه ایران» هم ممکن است در آن مطرح شود. رادیو فردا (۰۷:۴۹) آن را نخستین نشست سه‌جانبه رهبران این سه کشور خواند و به گفته مقام‌های آمریکایی کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای و جنگ ایران را «از محورهای اصلی» دانست؛ ترامپ دیدار دوجانبه‌ای با شی خواهد داشت، اما دیدار جداگانه با پوتین پیش‌بینی نشده و زلنسکی پیش‌تر از توافقی شبیه یالتا هشدار داده بود. بی‌بی‌سی فارسی (۱۱:۳۸) تاریخ را پنجشنبه ۲۸ آبان/۱۹ نوامبر نوشت و افزود به گفته مقام‌های آمریکایی «انتظار می‌رود» جنگ ایران نیز مطرح شود و رهبران اروپایی به‌شدت نگران‌اند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به تاس گفت نشست پنجشنبه ۲۸ آبان در شنژن در حاشیه اپک برگزار می‌شود (ایران اینترنشنال، ۱۵:۲۶)؛ پست او از ایران نامی نمی‌برد. ایران اینترنشنال (۲۰:۱۲) به نقل از کاخ سفید نوشت محور اصلی کاهش تسلیحات هسته‌ای است و «احتمال دارد» جنگ ایران نیز بررسی شود. جایگاه ایران در دستور کار در روایت‌ها متفاوت است — «ممکن است» (بی‌بی‌سی ۰۴:۲۳، ایران اینترنشنال)، «از محورهای اصلی» (رادیو فردا)، «انتظار می‌رود» (بی‌بی‌سی ۱۱:۳۸) — و همه بر مقام‌های بی‌نام آمریکایی تکیه دارند؛ تنها موضوعی که سخنگوی کاخ سفید به نام گفت کاهش تسلیحات هسته‌ای است.source
  • تایمز اسرائیل شنبه ۲۳ آبان به نقل از دو مقام آگاه گزارش داد مذاکره‌کنندگان آمریکا، جمهوری اسلامی و قطر نگران‌اند بنیامین نتانیاهو با دستور حمله‌ای تازه به ایران، حتی بدون موافقت ترامپ، مذاکرات پایان جنگ را مختل کند (ایران اینترنشنال، ۰۹:۱۲ گرینویچ؛ متن فارسی و انگلیسی خبر ۱۰:۰۰ با هم می‌خوانند). به نوشته این روزنامه، دولت ترامپ اکنون ترجیح می‌دهد با حفظ محاصره بنادر ایران و تشدید تحریم‌ها تهران را به پذیرش خواسته‌های آمریکا درباره برنامه هسته‌ای و تنگه هرمز وادار کند؛ تایمز اسرائیل افزود: «جمهوری اسلامی با انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود به خارج از کشور مخالفت کرده و تنها حاضر است درباره کاهش سطح غنای این مواد در حضور بازرسان سازمان ملل مذاکره کند» — این جمله از خود روزنامه است و در پست‌ها از مقامی ایرانی نقل نشده است. به نوشته گزارش، مذاکره‌کنندگان تا پیش از دستور ترامپ به جی‌دی ونس برای توقف پیگیری پرونده مذاکرات، توافق نهایی یا موقت را ممکن می‌دانستند، و ونس از تماس‌های تقریباً روزانه نتانیاهو با ترامپ برای ترغیب او به ازسرگیری جنگ نگران است. آسوشیتدپرس (ایران اینترنشنال، ۰۶:۲۰) نوشت قطر همچنان برای توافقی موقت با هدف ازسرگیری تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز و زمینه‌سازی مذاکرات بعدی تهران و واشینگتن تلاش می‌کند، اما مواضع اخیر ترامپ این روند را با تردید روبه‌رو کرده است؛ گزارش تاریخ یا مهلتی برای گفت‌وگو نمی‌دهد. حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس، در گفت‌وگو با رویداد ۲۴ (دیدگاه شخصی) سردتر شدن میانجی‌هایی چون «عمان و مصر، عربستان سعودی، پاکستان و قطر» را نشانه شکست دیپلماسی دانست. این‌ها گزارش‌های تک‌منبعی از منابع بی‌نام‌اند؛ هیچ مقام ایرانی، قطری یا آمریکایی در پست‌ها آن‌ها را تأیید نکرده است.source

اسرائیل و منطقه: نتانیاهو در پیامی ویدیویی می‌گوید تهدید موجودیتی ایران باید «یک‌بار برای همیشه» برطرف شود و از گادی آیزنکوت می‌خواهد به دولت وحدت ملی بپیوندد، که آیزنکوت آن را «ترفند» می‌خواند، و رسانه‌های اسرائیلی از اختلاف مقام‌ها بر سر زمان هر حمله تازه خبر می‌دهند — بی‌آنکه تصمیم یا دستوری در کار باشد؛ اسرائیل هیوم به نقل از مقام‌های بی‌نام اسرائیلی و آمریکایی می‌نویسد موساد اطلاعاتی درباره طرح ایران برای حمله پهپادی به ترامپ به سیا داده است — بی‌تأیید رسمی؛ سفارت آمریکا در عربستان درباره حملات حوثی‌ها و «تلاش تهران برای هدف قرار دادن مقام‌های دولت آمریکا در منطقه» هشدار می‌دهد و ائتلاف به رهبری عربستان می‌گوید دو پهپاد حوثی را منهدم کرده است؛ نخست‌وزیر عراق در پی قاچاق نفت در جرف‌الصخر، پایگاه کتائب حزب‌الله، ۹ مقام را برکنار می‌کند و عمار حکیم می‌گوید بغداد میانجی‌گری می‌کند؛ منابع حماس می‌گویند سمیر ابویونس، فرمانده این گروه، در حمله هوایی اسرائیل در غزه کشته شد

جهانی
  • بنیامین نتانیاهو شنبه ۲۳ آبان در پیامی ویدیویی در ایکس درباره دیدار پنجشنبه ۲۱ آبان با گادی آیزنکوت، مأمور تشکیل دولت، گفت باید تهدید موجودیتی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل را «یک‌بار برای همیشه» برطرف کرد؛ حکومت ایران را «رژیمی قاتل» خواند که از کشتن هزاران نفر از مردم خود ابایی نداشته و مدعی شد بار دیگر برای احیای برنامه هسته‌ای تلاش می‌کند و در صورت دستیابی به سلاح هسته‌ای از کاربرد آن علیه اسرائیل خودداری نخواهد کرد؛ گفت اسرائیل باید مانند عملیات «شیر خیزان» و «غرش شیران» به جلوگیری ادامه دهد و دولتی با اکثریت شکننده یا متکی به «حامیان تروریسم» از عهده آن برنمی‌آید، و از آیزنکوت خواست «بدون پیش‌شرط» گفت‌وگو کند (ایران اینترنشنال، ۱۷:۴۴ گرینویچ). رادیو فردا (۱۸:۴۰) او را «نخست‌وزیر موقت» نامید و نوشت احزاب عربی بیش از انتظار کرسی گرفته‌اند و در صورت پیوستن می‌توانند آرای لازم را به آیزنکوت بدهند؛ بی‌بی‌سی فارسی (۲۰:۳۷) نوشت دولت پیشنهادی نتانیاهو احزاب عرب را کنار می‌گذارد و آیزنکوت با حمایت ۶۷ نماینده «روز یکشنبه (۸ اکتبر/۱۷ آبان)» مأمور تشکیل دولت شد — ۱۷ آبان یکشنبه ۸ نوامبر است — و ۲۸ روز، با امکان ۱۴ روز تمدید، فرصت دارد. آیزنکوت به نقل فارس (۱۸:۳۱؛ با عنوان «نتانیاهو با ترفندهای رسانه‌ای به‌دنبال جلوگیری از تشکیل دولت جدید است») پاسخ داد شرط پیوستن به دولت اضطراری به ریاست او پذیرش اصولش و فاصله گرفتن از افراطیان است و حزب نتانیاهو باید از نامزد او، ماتان کاهانا، برای ریاست کنست حمایت کند؛ و به نقل بی‌بی‌سی (۰۴:۴۷ گرینویچ ۱۵ نوامبر): «نتانیاهو می‌داند در انتخابات شکست خورده»، درخواست او «ترفند» است و «این ترفندها روی من کارساز نیست». رادیو فردا (۱۵:۵۱) نوشت رسانه‌های اسرائیلی در روزهای جمعه و شنبه از اختلاف مقام‌های سیاسی و امنیتی بر سر ضرورت حمله فوری به ایران خبر داده‌اند و نتانیاهو برخلاف دولت آمریکا متقاعد نیست تحریم و محاصره دریایی به‌تنهایی مانع احیای توان نظامی و هسته‌ای ایران شود؛ ایران اینترنشنال (۰۸:۵۴ گرینویچ ۱۵ نوامبر) افزود آمادگی‌ها ادامه دارد اما درباره زمان‌بندی اختلاف هست. این‌ها بیان قصد در کشمکشی ائتلافی و گزارش‌های رسانه‌ای از منابع بی‌نام‌اند؛ تصمیم، دستور، رزمایش، فراخوان ذخیره یا تغییری در جبهه داخلی گزارش نشد. در غزه، ارتش اسرائیل و شین‌بت گفتند یک عضو ارشد شاخه نظامی حماس را هدف گرفتند و منابع حماس به رویترز گفتند سمیر ابویونس در حمله هوایی در المواصی خان‌یونس کشته شد (فارس ۲۲:۳۰ گرینویچ: «فرمانده جدید تیپ رفح»؛ ایران اینترنشنال ۲۳:۱۵)؛ شاخه نظامی حماس روز بعد مرگ او را تأیید کرد و آن را «ترور بزدلانه» خواند (بی‌بی‌سی، ۱۵ نوامبر) — منابع پزشکی از حمله «در خیابانی» و شاهدان از اصابت به چادری در اردوگاه واحه سخن می‌گویند.source
  • روزنامه اسرائیل هیوم شنبه ۲۳ آبان در گزارشی اختصاصی به نقل از مقام‌های ارشد اسرائیلی و آمریکایی نوشت موساد اطلاعات مشخصی درباره قصد جمهوری اسلامی برای حمله پهپادی به دونالد ترامپ و مقام‌های ارشد دولتش به سیا منتقل کرده، پس از آنکه نهادهای اطلاعاتی آمریکا از موساد خواسته بودند اطلاعات مربوط به این تهدید را بررسی و تأیید کند؛ به نوشته این روزنامه، در پی این تهدیدها برخی مقام‌های آمریکایی به تأسیسات حفاظت‌شده منتقل شده‌اند، حضور عمومی ترامپ کاهش یافته و تدابیر حفاظتی ویژه‌ای اجرا شده است (ایران اینترنشنال، ۱۸:۴۶ گرینویچ، ۲۲:۱۶ به وقت ایران). این گزارشی تک‌منبعی از مقام‌های بی‌نام است؛ هیچ مقام آمریکایی یا اسرائیلی در پست‌ها آن را به‌طور رسمی تأیید نکرده و جزئیاتی از زمان یا شیوه طرح ادعایی داده نشده است. برای مقایسه: همان روز سفارت آمریکا در عربستان از «تلاش تهران برای هدف قرار دادن مقام‌های دولت آمریکا در منطقه» سخن گفت (بند بعد)؛ اسکات بسنت ۱۳ نوامبر گفته بود به توصیه سرویس مخفی خانه‌اش را ترک کرده است (گزارش روز ۲۵۹)، و بی‌بی‌سی فارسی (۰۱:۴۸ گرینویچ ۱۴ نوامبر) یادآوری کرد ایران هرگونه توطئه علیه مقام‌های آمریکایی را رد می‌کند. اظهارات تحلیل‌گر ایران اینترنشنال درباره این گزارش به کار نرفته است.source
  • سفارت آمریکا در عربستان سعودی در هشدار امنیتی شنبه ۲۳ آبان از شهروندان آمریکایی در خاورمیانه خواست به‌دلیل افزایش خطر حملات مسلحانه حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی و «تلاش تهران برای هدف قرار دادن مقام‌های دولت آمریکا در منطقه» بیشتر مراقب امنیت خود باشند؛ به نوشته اطلاعیه، حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌های غیرنظامی و دیگر زیرساخت‌های حیاتی عربستان تلفات غیرنظامی و اختلال شدید در سفرها به بار آورده و این درگیری‌ها «ممکن است به‌سرعت به مناطقی فراتر از محدوده فعلی گسترش پیدا کنند» (ایران اینترنشنال، ۱۶:۰۸ گرینویچ؛ بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰:۳۸، پست ایکس). اطلاعیه یادآوری کرد دستور خروج کارکنان غیرضروری دولت آمریکا و خانواده‌هایشان از عربستان از ۱ آبان (۲۳ اکتبر) برقرار است — یادآوری دستوری موجود، نه دستوری تازه — و از احتمال بسته شدن حریم هوایی و لغو پروازها گفت؛ هیچ دستور خروج تازه‌ای برای عربستان، بحرین یا دیگر کشورهای خلیج فارس در پست‌ها نیامد. ائتلاف به رهبری عربستان اعلام کرد دو پهپادی را که حوثی‌ها «امروز» به سوی ریاض و جنوب عربستان شلیک کرده بودند رهگیری و منهدم کرد (بی‌بی‌سی فارسی، ۱۸:۰۱). فارس چند ادعای تأییدنشده دیگر منتشر کرد: «منابع عربی» از صدای انفجار در ریاض (۱۳:۲۶)، «منابع خبری» از حملات پهپادی یمن به جده (۱۹:۳۳)، ادعای شبکه المسیره درباره حمله سعودی به محله‌ای مسکونی در شعوب صنعا با کشته و زخمی (۲۱:۲۳)، ادعای سخنگوی نیروهای مسلح حوثی درباره حملات موشکی به نیروهای مورد حمایت عربستان در خرز استان لحج (۱۳:۴۷)، و گفته عبدالله الصبری، معاون وزیر خارجه حوثی‌ها، به فارس درباره استقرار «صدها نظامی آمریکایی» در ریاض و نشستی محرمانه در آلمان (۰۸:۴۱)؛ هیچ‌کدام در کانال‌های تأییدشده یا بیانیه‌ای سعودی تأیید نشده است.source
  • علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، شنبه ۲۳ آبان پس از تحقیقات درباره قاچاق نفت در جرف‌الصخر در استان بابل — از پایگاه‌های اصلی کتائب حزب‌الله، گروهی مورد حمایت ایران که آمریکا آن را در فهرست تروریستی قرار داده — دستور برکناری ۹ مقام را صادر کرد؛ صباح النعمان، سخنگوی نظامی او، گفت همه متهمان به دستگاه قضایی معرفی می‌شوند و در میان برکنارشدگان افسران امنیتی و اطلاعاتی بابل، یک فرمانده وزارت کشور و مدیر شرکت خطوط لوله نفت هستند؛ نام‌ها اعلام نشد (رادیو فردا، ۲۰:۲۸ گرینویچ؛ بی‌بی‌سی فارسی، ۲۲:۱۰). ایران اینترنشنال (۰۴:۲۹) پیش‌تر نوشته بود الزیدی دستور تحقیق درباره این شبکه را داده و عملیات نظامی برای محاصره منطقه به‌طور موقت متوقف شده است؛ به نوشته رادیو فردا، دستور تحقیق اواخر هفته گذشته صادر شده بود و هیبت الحلبوسی، رئیس پارلمان، خواستار کمیته‌ای پارلمانی شده بود. ایران اینترنشنال (۰۲:۴۲ گرینویچ ۱۵ نوامبر) به نقل از خبرگزاری فرانسه افزود الزیدی در نشستی اضطراری یافته‌های کمیته را بررسی کرد که از پالایشگاه‌های غیرمجاز و دستکاری مرتبط با قاچاق خبر داده بود و رئیس پلیس بابل نیز برکنار شده است؛ خبرگزاری رسمی عراق نوشت اسناد اطلاعاتی با تصاویر ماهواره‌ای قاچاق نفت به دست «یک گروه مسلح» در جرف‌النصر را نشان می‌دهد، بی‌آنکه نام گروه را بیاورد. واکنش کتائب حزب‌الله (بیانیه یکشنبه ۲۴ آبان) به روز ۲۶۱ تعلق دارد. عمار حکیم، رئیس ائتلاف نیروهای دولت ملی عراق، شنبه در دیدار با دانشجویان در بغداد گفت بغداد برای پایان تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا میانجی‌گری می‌کند، تفاهم را بهتر از جنگ یا «نه جنگ، نه صلح» دانست، خواستار رسیدگی به سلاح خارج از کنترل دولت شد و گفت عراق نباید پایگاه یا مسیر تهدید همسایگان باشد (واع؛ ایران اینترنشنال، ۱۶:۲۸) — سخن رهبر یک ائتلاف سیاسی، نه اعلام دولت.source

منابع